Küresel piyasalarda jeopolitik riskler yeniden fiyatlamaların merkezine yerleşti. Orta Doğu'da tırmanan gerilim Hürmüz Boğazı'na yönelik endişeler ve ABD'nin 60 ticaret ortağına yönelik yeni gümrük tarifesi kararı, yatırımcıların risk iştahını zayıflattı. Petrol fiyatlarındaki sert yükseliş enflasyon beklentilerini güçlendirirken, ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz politikasına ilişkin beklentiler de değişti. Hisse senedi piyasaları, tahviller, altın ve döviz cephesinde dalgalı görünüm öne çıktı.
Orta Doğu'daki Gerilim Piyasalardaki Baskıyı Artırdı
Küresel piyasalarda yönü belirleyen ana unsur Orta Doğu'da giderek tırmanan askeri gelişmeler oldu. ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik büyük çaplı bir saldırıyı ciddi olarak değerlendirdiği öne sürülürken ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) İran'daki askeri hedeflere yönelik yeni saldırılar düzenlendiğini duyurdu. İran basını ise ABD'nin Irak sınırına yakın Ahvaz kentini füzelerle hedef aldığını, Hürmüz Boğazı çevresindeki bölgelerde de patlama seslerinin duyulduğunu aktardı.
Hürmüz Boğazı Endişesi Petrol Fiyatlarını Yükseltti
Dünya enerji arzı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nda çatışma riskinin artması ve bu riskin Kızıldeniz'e yayılabileceği beklentisi petrol piyasasında yeni bir yükseliş dalgasını beraberinde getirdi. Brent petrolün varil fiyatı dün yüzde 4,7 artışla 94,9 dolara çıkarak 11 Haziran'dan bu yana en yüksek seviyesini gördü. Yeni işlem gününde ise yüzde 0,6 gerileyerek 94,3 dolar seviyesinde işlem görüyor.
Enerji maliyetlerindeki yükseliş küresel enflasyon görünümüne ilişkin kaygıları artırırken, merkez bankalarının daha sıkı para politikası uygulayabileceği beklentisini de güçlendirdi.
Fed'in Faiz Beklentileri Güç Kazandı
Petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyon üzerinde oluşturduğu baskı, ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz indirimi beklentilerini zayıflatırken yıl sonuna kadar iki faiz artışı ihtimali piyasalarda güçlü şekilde fiyatlanmaya başladı. Piyasa beklentilerine göre Fed'in eylül veya ekim toplantılarından birinde faiz artırmasının ardından aralık ayında da ilave bir artış gerçekleştirme ihtimali yüzde 78 seviyesine ulaştı. Bu beklentiler tahvil piyasasında satış baskısını artırırken, ABD'nin 2 yıllık tahvil faizi yüzde 4,38 ile 12 Şubat 2025'ten bu yana en yüksek seviyesini test etti. ABD'nin 10 yıllık tahvil getirisi ise yüzde 4,72'ye yükselerek yaklaşık 17 ayın zirvesine çıktı.
Analistler artan borçlanma maliyetlerinin yatırım ve tüketim harcamalarını baskılayabileceğini, bunun da özellikle yapay zeka odaklı şirketlerin karlılığına yönelik soru işaretlerini artırdığını değerlendiriyor.
ABD'den 60 Ticaret Ortağına Yeni Tarife Kararı
Bir süredir gündemin gerisinde kalan ticaret tarifeleri de yeniden öne çıktı. ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), 1974 tarihli Ticaret Yasası'nın 301. Bölümü kapsamında yürütülen soruşturmalar sonucunda 60 ticaret ortağına yüzde 10 ve yüzde 12,5 oranlarında gümrük vergisi uygulanacağını açıkladı. Duyurulan karara göre zorla çalıştırma yoluyla üretilen ürünlerin ithalatını yasaklayan veya bu yönde ticaret anlaşmaları bulunan ülkelere yüzde 10 böyle bir düzenlemesi bulunmayan ülkelere ise yüzde 12,5 oranında gümrük vergisi uygulanacak.
Arjantin, Bangladeş, Kamboçya, Kanada, Ekvador, El Salvador, Guatemala, Honduras, Hindistan, Endonezya, Ürdün, Malezya, Meksika, Pakistan, Sri Lanka, Trinidad ve Tobago ile Birleşik Krallık yüzde 10 vergi kapsamında yer alırken, Avrupa Birliği ve Tayvan için toplam vergi yükü yüzde 10, Japonya, Güney Kore ve İsviçre ürünleri için ise yüzde 12,5 olarak uygulanacak. Söz konusu vergiler 24 Temmuz itibarıyla ABD'ye giriş yapan veya depodan çekilen ürünlerde geçerli olacak.
Altın Gerilerken Dolar Gücünü Korudu
Fed'in daha sıkı para politikası izleyebileceği beklentileri, güçlü dolar ve yükselen tahvil faizleri altın fiyatlarını baskıladı. Ons altın dün yüzde 2 değer kaybederek 4 bin 49 dolara gerilerken, yeni işlem gününde de yüzde 0,6 düşüşle 4 bin 27 dolar seviyesinde işlem görüyor. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,71 seviyesinde dengelenirken, dolar endeksi de 101,5 seviyesindeki görünümünü koruyor.
Avrupa'da Gözler ECB ve PMI Verilerinde
Avrupa piyasalarında da satış baskısı etkisini sürdürdü. Avrupa Merkez Bankası (ECB), beklentiler doğrultusunda üç temel politika faizini değiştirmedi. Kararın ardından konuşan ECB Başkanı Christine Lagarde, Orta Doğu'daki savaş nedeniyle yaşanan enerji şokunun enflasyon üzerindeki etkilerinin henüz tam olarak görülmediğini belirtti.
Lagarde, kararın oybirliğiyle alındığını ifade ederek, gelişmeleri yakından takip ettiklerini söyledi. Enflasyon risklerinin yukarı yönlü olduğuna dikkat çeken Lagarde, "İkinci tur etkiler konusunda endişeliyiz ancak şu aşamada ikinci tur etkilerin ortaya çıktığına ilişkin belirgin işaretler görmüyoruz" dedi. Bugün Avrupa'da açıklanacak sektörel PMI verileri de ekonomik aktivitenin seyri açısından yakından izlenecek.
Asya Borsalarında Satışlar Derinleşti
Asya piyasalarında da küresel risk iştahındaki zayıflama etkisini gösterdi. Japonya'da haziran ayında yıllık enflasyon yüzde 1,7 ile beklentilere paralel gerçekleşirken, çekirdek enflasyon yüzde 1,6'ya yükseldi. Ülkede açıklanan PMI verilerine göre imalat sanayi PMI 54,7, hizmet sektörü PMI 51,9 ve bileşik PMI 53,1 olarak kaydedildi.
Verilerin ardından Japonya Merkez Bankasının yıl sonuna kadar bir faiz artışı gerçekleştireceği beklentisi tamamen fiyatlanırken, Nikkei 225 endeksi yüzde 2,8, Kospi yüzde 4,5, Hang Seng yüzde 1,2 ve Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,7 geriledi.
Yurt İçinde Gözler Moody's Kararında
Yurt içinde ise yatırımcıların odağında uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Moody's'in Türkiye değerlendirmesi bulunuyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), politika faizini yüzde 37 seviyesinde sabit bırakırken, açıklamasında "Enflasyonun ana eğilimi, haziran ayında sınırlı bir miktar gerilemiştir. Öncü veriler ana eğilimin temmuz ayında geçici olarak yükseleceğini ima etmektedir" ifadelerine yer verdi.
Dolar/TL kuru dünü 47,2640 seviyesinden tamamlarken yeni işlem gününde bankalararası piyasada 47,3450 seviyesinden işlem görüyor. Analistler bugün yurt içinde finansal hizmetler güven endeksi ile sektörel enflasyon beklentilerinin yurt dışında ise başta küresel PMI verileri olmak üzere yoğun veri gündeminin piyasaların yönü üzerinde belirleyici olacağını ifade ediyor.
