Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından hayata geçirilen Türkiye Yüzyılı Marrif Model, eğitimde yeni bir müfredatı ortaya koyarken, müfredatta yapılacak değişiklikleri kamuoyunun da görüşlerine sundu. Bu görüşler kapsamında fen bilimleri derslerinde, güncel konuların eklenmesi, İslam bilimlerine ağırlık verilmesi gibi değişikliklerin yapılması masaya yatırıldı.

Milli Eğitim Bakanlığınca (MEB), kamuoyunun görüşüne sunulan Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında hazırlanan yeni müfredat taslağında, "fen bilimleri"ne yönelik dersler, öğrencilerin ilkokuldan itibaren lise son sınıf düzeyine kadar "bilimsel keşif" sürecine dahil olabilmeleri için yeniden kurgulandı.

İlkokul 3’ten İtibaren Fen Bilimlerinde Köklü Değişiklikler

Kamuoyuna açıklanan ilkokul-ortaokul fen bilimleri dersleri ile lise fizik, kimya, biyoloji dersleri müfredat taslağından ve eğitim uzmanlarının görüşlerinden derlediği bilgilere göre, ilkokullarda 3. sınıftan itibaren okutulan fen bilimleri dersi öğretim programında köklü değişiklikler yapıldı.

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde, yeni tasarlanan fen bilimlerine yönelik derslerde, öğrencilerin karşılaştığı problemleri fark edebilmesi, kararlar vermesi ve hayata yönelik faaliyetlerini bu kararlar bağlamında düzenlemesine yönelik deneyim kazanmalarını desteklemek üzere oluşturuldu. Bu deneyimleri kazandırmak için fen öğretimi sürecinde öğrencilerin günlük hayattaki olayları ve olguları fen kavramlarıyla anlamlandırırken bilimsel becerileri uygun ve etkili bir şekilde kullanmaları amaçlandı.

Bilimsel Bakışla Değerlendirme Öne Çıkacak

Öğrencilerden bilimsel araştırma süreçlerini yürütebilme ve değerlendirebilme, elde edilen kanıtları analiz edebilme, yorumlayabilme ve sonuçları farklı gösterim biçimleri ile temsil edebilme becerisine sahip olmaları için yeni müfredatta 13 farklı fen bilimleri alan becerisi tanımlandı. Fen bilimleri alan becerileri, bilimsel gözlem, sınıflandırma, bilimsel gözleme dayalı tahmin, bilimsel veriye dayalı tahmin, operasyonel tanımlama, hipotez oluşturma, deney yapma, bilimsel çıkarım yapma, bilimsel model oluşturma, tümevarıma dayalı akıl yürütme, tümdengelime dayalı akıl yürütme, kanıt kullanma ve bilimsel sorgulama olarak sıralandı.

Bu alan becerilerinin tamamı birbiriyle ilişkilendirildi; bazı beceriler ise birden fazla beceriyi kapsayacak biçimde yapılandırıldı.

Becerilerle bütünleştirilmiş zengin içerikler sunularak fen bilimleri ile ilgili kariyer bilinci geliştirilmesi de hedeflendi. Öğretme-öğrenme uygulamalarında değerler, diğer beceriler ve programlar arası ilişkilerle bütünleştirilerek açık bir şekilde programda yer aldı.

Türk - İslam Bilim İnsanlarının Katkıları

Yeni müfredatta bilimin doğasını anlama, bilim ve bilim insanlarının temel özelliklerini kavrama ve bilgi kaynaklarının güvenilirliğini sorgulamaya yönelik konulara yer verildi.

Bilimsel bilgiyi evrensel ahlak, milli ve kültürel değerlerle bütünleştirmek amacıyla, programda Türk İslam bilim insanlarına da her kademede yer verildi. Böylece öğrencilerin milli kimlik bilinci ve kültürel değerlerine bağlılıklarının güçlendirilmesi amaçlandı.

Öğrencilerin böylece bilim tarihinden örneklerle bilimin "kültürlerin ortak çabası" sonucu üretildiğini fark etmesi ve Türk-İslam bilim insanlarının bilim dünyasına katkılarını keşfetmesine yönelik beceriler tasarlandı.

Güncel Gelişmeler Müfredatta Yer Alacak

Kimya dersindeki değişiklikler

Liselerde okutulacak Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kimya dersi öğretim programında, mevcut öğretim programındaki sarmal yaklaşımdan kaynaklanan tekrar eden içerikler sadeleştirildi.

Kimya dersi öğretim programı, beceri temelli bir program olarak tasarlandı. Programda fen alanına özgü beceriler ve kavramsal becerilerin sosyal duygusal öğrenme becerileri, değerler, eğilimler ve okuryazarlık becerileri ile desteklendiği bütüncül bir yaklaşım benimsendi. Tematik yaklaşımla yapılandırılan kimya dersi öğretim programı, "etkileşim, çeşitlilik ve sürdürülebilirlik" olmak üzere 3 temadan oluşturuldu.

Yapay zeka ve nanoteknolojiye ağırlık verilecek

Tüm içerikte kimyanın makro, alt mikro ve sembolik gösterimlerinin birlikteliği sağlandı. Nanoteknoloji etkinlikleri ve yapay zeka uygulamalarına sıklıkla yer verildi.

Kimya müfredatına, "metalik nanoparçacıklar", "metal, alaşım ve metalik nanoparçacıkların çevresel etkileri, yeşil kimyanın atık önleme ilkesi", "makro ve mikro ölçekli deneyler, atmosferdeki tepkimeler ve küresel sorunlar", "maddelerin enerji kaynağı olma potansiyeli", "asidik ve bazik ürünlerin seçiminde dikkat edilmesi gerekenler", fermantasyon yöntemi ile yeşil hidrojen eldesi ve hidrojen gazı miktarına etki eden faktörler, nanoteknolojik ürünlerin potansiyel faydaları, mikroplastik ve nanoplastiklerin etkileri, karbon temelli enerji kaynakları, boyaya duyarlı güneş pili, biyobozunur polimer gibi konular eklendi.

Fizik dersindeki değişiklikler

TÜBİTAK ve ASELSAN’ın araştırmaları yer alacak

Lise kademelerindeki fizik müfredatında, milli çıkarlar ve uluslararası işbirlikleriyle bilimde ilerlemeye ilişkin konular yer aldı.

Fizik derslerinde ise Türkiye ve dünyada bilim ve teknoloji alanında faaliyet gösteren kurum veya kuruluşlardan biri seçilerek burada bulunan fizik bilimi ile ilişkili araştırma ve meslekler hakkında çeşitli metinler okunabilecek. Bu metinler üzerinden, CERN, NASA, ESA, TUA, TÜBİTAK, ASELSAN, TENMAK ve MTA gibi kurum veya kuruluşlardaki fizik bilimi üzerine araştırmalar yapılacak. Bu etkinliklerle öğrenciler, fizik biliminin ulusal ve uluslararası düzeyde nasıl bir etki yarattığını ve ülkemizin bilimsel kalkınmasına nasıl katkı sağladığını derinlemesine anlayacaklar.

Türkiye'nin milli çıkarları doğrultusunda geliştirilen deniz araçlarına, özellikle gemi ve denizaltılara özel vurgu yapılarak, bu araçların tasarım ve yapım süreçlerinde uygulanan fiziksel prensipler ve teknolojik yenilikler derinlemesine incelenecek. Öğrenciler, bu araçların nasıl geliştirildiğini ve Türkiye'nin savunma sanayi ile bağlantılı teknolojik ilerlemeleri kavrayacaklar.

Ayrıca, CERN ve benzeri araştırma merkezlerinde yürütülen deneylerle, evreni oluşturan temel parçacıkların keşfi gibi konular ele alınacak. Bu deneylerin yer altında yapılma nedenleri, parçacık hızlandırıcılarının etkinliğini artıran çevresel ve teknik etmenler üzerinde durulacak. Bu süreçte, öğrencilere parçacık fiziği ve kozmoloji alanındaki temel kavramlar anlatılacak ve Türkiye'nin bu alandaki katkıları tartışılacak.

Öğrenciler, STEM yaklaşımına uygun araştırmalar yapacak, elektrikli araçlar ile Türkiye'nin de bu alandaki girişimleri ele alınacak. Öğrencilere, ayrıca nükleer enerjinin elde edilme yöntemi, Türkiye ve diğer ülkelerdeki kullanımının yaygınlığı, ekonomiye katkısı, avantajları ve dezavantajları ile ilgili performans görevi verilecek.

Böylece fizik müfredatı, öğrencilere hem teorik bilgileri sağlarken hem de milli projeler ve uluslararası işbirlikleri aracılığıyla bilimin pratik uygulamalarını göstererek motivasyonlarını ve bilimsel düşünce yeteneklerini artırmayı hedeflemektedir.

Fizik dersi taslak programında ele alınan mevcut ve gelecek ile ilgili bilimsel ve teknolojik gelişmeler de müfredata girdi. Bu kapsamdaki konular arasında, Türkiye'nin milli çıkarları doğrultusunda geliştirdiği gemi, denizaltı gibi deniz araçları, geleceğin enerji sistemleri, insansız hava araçları, elektrikli araçlar, sismograf ile izolatör model yapımı, depreme yönelik model yapımı, nükleer santrallerin ülkede kullanımı, astronotların uzay boşluğundaki hareketleri, astronot kıyafeti tasarımı, uçan cisim tasarımı bulunuyor.

Biyoloji dersindeki değişiklikler

Sıfır Atık Projesi de konular arasında

Lise kademelerindeki biyoloji derslerinde, daha önceki programlarda birbiriyle ilişkilendirilmeyen, farklı sınıf düzeylerine dağıtılan ve tekrar eden konular bilimsel bütünlük gözetilerek temalar altında bütüncül modele uygun olarak birleştirildi.

Daha önce farklı sınıf düzeylerinde ve parçalı olarak verilen "ekosistemlerin bileşenleri ve ekolojik sürdürülebilirlik" gibi ekoloji alanına ait konular tek bir tema altında toplandı ve konu bütünlüğü sağlandı.

Temaların günlük yaşamla, biyoloji tarihiyle ve biyoloji alanındaki güncel araştırma ve gelişmelerle ilişkilendirilmesine özen gösterildi.

BBVA, ChatGPT'nin Yaratıcısı OpenAI ile Anlaşma İmzaladı BBVA, ChatGPT'nin Yaratıcısı OpenAI ile Anlaşma İmzaladı

Disiplinler arası bütünlüğün oluşturulmasında coğrafya, fizik ve kimya derslerinin ortak konu ve/veya temalarıyla ilişkilendirmeler yapıldı, biyoloji disiplininin sağlık, enerji ve gıda alanlarındaki kullanımları ile ilişkileri vurgulandı.

Türkiye'deki biyoçeşitliliği oluşturan unsurlara ve Ulusal Biyolojik Çeşitlilik Veritabanı kullanımına yer verildi, biyoçeşitliliğin korunmasının toplumsal bir görev olduğu vurgulandı.

Türkiye Yüzyılı vizyonunun referans projeleri arasında yer alan "Özel Çevre Koruma Bölgesi İlanı ile Ekosistem Koruma Projeleri" kapsamında "Özel Çevre Koruma Bölgesi" ilan edilen bölgelere, doğal kaynakların ve biyoçeşitliliğin korunması için alınan önlemlere dikkat çekildi.

Türkiye Yüzyılı vizyonunun gerçekleşmesine katkı sağlayacak referans projeler arasında yer alan "Sıfır Atık Projesi" biyoloji dersi konuları arasına taşındı.

Geleneksel biyoteknoloji, modern biyoteknoloji, biyoteknolojinin tıp, tarım, endüstri, çevre ve adli tıp alanlarındaki uygulamaları ve etik konuları biyoloji müfredatı içeriğinde yerini aldı.

Programın farklılaştırma bölümünde biyoteknolojinin farklı uygulama alanlarına yönelik STEM tabanlı tasarım ve inovasyon projelerine yer verildi. Biyolojik verilerin toplanması, depolanması, analizi ve yorumlanmasında kullanılan biyoinformatik disiplini yeni programın biyoloji konuları arasında yerini aldı.

Kaynak: AA