Küresel enerji piyasalarında yeşil dönüşüm rüzgarları eserken ithal kaynaklara bağımlılığı azaltan Türkiye elektrik üretiminde tarihi bir başarıya imza attı.
Uluslararası enerji piyasalarında rüzgar ve güneş odaklı temiz kaynakların payı her geçen gün artarken, geleneksel fosil yakıtların elektrik üretimindeki hakimiyeti ciddi şekilde sarsılıyor. Sanayileşme adımları ve dijitalleşmenin getirdiği elektrifikasyon dalgasıyla dünya genelinde elektrik talebi son çeyrek asırda 2 kattan fazla büyüyerek 31 bin 774 teravatsaat sınırına dayandı.
Türkiye Doğal Gaz Bağımlılığını En Çok Azaltan Ülkeler Arasında
Uluslararası enerji düşünce kuruluşu Ember tarafından yayımlanan kapsamlı rapora göre, Türkiye küresel çapta yaşanan bu büyük dönüşümün en önemli aktörlerinden biri haline geldi. Son 10 yıllık dönemde doğal gazdan elde ettiği elektrik üretimini 21 teravatsaat seviyesinde düşürmeyi başaran Türkiye, dünya genelinde en keskin azalışın kaydedildiği 4. ekonomi olmayı başardı. Bu stratejik sıralamada 80 teravatsaatlik azalışla Japonya liderliği çekerken, 29 teravatsaatlik düşüşle Vietnam 2. ve 25 teravatsaatlik gerilemeyle Brezilya 3. sırada yer buldu.
Güneş Enerjisi Fosil Yakıt Büyümesini On Yediye Katladı
Dünya genelinde doğal gazın elektrik sepetindeki ağırlığı 2020'de yüzde 23,9 iken, 2025 yılı itibarıyla yüzde 21,8 bandına kadar geriledi. 2001 ile 2005 yılları arasında küresel talep artışının yüzde 33'ünü sırtlayan doğal gaz, son 5 yıllık periyotta bu oranı yüzde 11'e kadar düşürdü. Aynı zaman zarfında sadece güneş enerjisinden sağlanan elektrik üretimi 636 teravatsaatlik bir sıçrama kaydederek doğal gazdaki büyüme hızının tam 17 katı bir performans sergiledi. Bu muazzam ivme, tek başına dünya genelindeki elektrik talebi artışının yaklaşık yüzde 75'ini göğüslemeye yetti.
Küresel Sepette Zirve Seviyeler Geride Kaldı
Doğal gaz kaynaklı elektrik üretimi gerçekleştiren 124 ülkenin 61'inde üretim zirve noktası aşıldı ve kalıcı bir düşüş trendine girildi. Sektör analistleri bu durumu, geçici bir piyasa dalgalanmasından ziyade yapısal ve geri dönülemez bir enerji devriminin kanıtı olarak yorumluyor.
Bölgesel dinamikler incelendiğinde Japonya’daki keskin düşüşte nükleer santrallerin yeniden sisteme dahil edilmesi ve güneş paneli kapasitesinin artırılması rol oynarken; Birleşik Krallık, İspanya ve İtalya gibi Avrupa ülkelerinde ise doğrudan yeşil enerji yatırımları doğal gaz talebini aşağı çekti. G7 ülkeleri genelinde temiz kaynaklardan üretilen elektrik 2 bin 544 teravatsaat düzeyine ulaşarak, 2 bin 577 teravatsaat olan doğal gaz bazlı üretimi yakalamak üzere önemli bir eşiğe geldi.
Jeopolitik Riskler Temiz Enerjiye Geçişi Zorlaştırıyor
Küresel siyaset sahnesinde yaşanan sıcak çatışmalar ve ambargolar, ülkelerin enerji güvenliği vizyonlarını kökten değiştiriyor. Rusya’nın Ukrayna topraklarını işgal etmesiyle patlak veren küresel fiyat şokları, yeşil enerjiye olan yönelimi tetikleyen ilk büyük dalgayı oluşturdu. 2026 yılına gelindiğinde ise Amerika Birleşik Devletleri, İsrail ve İran üçgeninde tırmanan yeni askeri ve siyasi gerilimler, ithal kaynaklara göbekten bağlı olan enerji sistemlerinin ne denli kırılgan olduğunu bir kez daha kanıtladı ve temiz kaynaklara geçiş sürecine adeta çarpan etkisi yaptı.
Düşen teknoloji maliyetleri ve ulusal güvenlik endişeleri, çevre dostu yerli kaynakları küresel elektrik ağlarının merkezine taşırken, fosil yakıtların enerji ekosistemindeki stratejik ağırlığını her geçen gün biraz daha zayıflatıyor.
