İran ile İngiltere, Fransa ve Almanya arasında yürütülecek yeni nükleer müzakerelerin 25 Temmuz’da İstanbul’da yapılacağı açıklandı.
İran devlet televizyonunun aktardığına göre, 2015 tarihli nükleer anlaşmanın Avrupalı taraflarının talebiyle bu yeni görüşme turu kararlaştırıldı.
İran Dışişleri Bakanlığı da söz konusu müzakerelerin İstanbul’da gerçekleşeceğini doğruladı.
Bakanlık Sözcüsü İsmail Bekayi yaptığı açıklamada, “İran, Avrupa ülkelerinin talebi üzerine, 2015 nükleer anlaşmasının üç Avrupalı tarafı ile yeni bir müzakere turunu kabul etmiştir” ifadelerini kullandı.
Görüşmelerin, 25 Temmuz Cuma günü Türkiye’nin ev sahipliğinde dışişleri bakan yardımcıları düzeyinde yapılacağı bildirildi. İran tarafını bu toplantıda Mecid Tahtrevançi ile Kazım Garibabadi temsil edecek.
Nükleer anlaşmanın E3 olarak anılan Avrupalı üyeleri İngiltere, Fransa ve Almanya, son olarak 16 Mayıs’ta yine İstanbul’da İran’la bakan yardımcıları düzeyinde bir araya gelmişti.
Bu temaslarda taraflar, ABD ile İran arasında süregelen görüşmelerin paralelinde müzakerelerin devamı konusunda uzlaşı sağlamıştı.
İsmail Bekayi, yapılacak toplantının ayrıntılarına ilişkin yaptığı açıklamada, “Görüşmeler cuma günü İstanbul'da dışişleri bakan yardımcıları düzeyinde ve (İran Dışişleri Bakan Yardımcıları) Mecid Tahtrevançi ve Kazım Garibabadi'nin katılımıyla gerçekleştirilecek” dedi.
Geçmişte İsrail'in 13 Haziran’da İran’a düzenlediği saldırıların ardından hem Washington-Tahran hattındaki müzakere süreci durmuş hem de Avrupa ile temaslar kesintiye uğramıştı.
Öte yandan Tahran yönetimi, nükleer anlaşmada yer alan ve “tetik mekanizması” olarak bilinen maddenin Avrupa ülkeleri tarafından devreye alınmasından kaygı duyuyor.
Anlaşmaya göre, İran’ın yükümlülüklerini ihlal etmesi halinde, Birleşmiş Milletler yaptırımlarının geri dönebilmesini öngören bu düzenleme 18 Ekim’de sona erecek.
Bu tarihten önce bir uzlaşma sağlanamazsa, Avrupa ülkelerinin söz konusu mekanizmayı çalıştırabileceği değerlendiriliyor.
2015 yılında İran ile BM Güvenlik Konseyi'nin daimi üyeleri ile Almanya arasında sağlanan anlaşma, Tahran’ın nükleer faaliyetlerini sınırlandırması karşılığında yaptırımların kaldırılmasını öngörüyordu.
Ancak ABD, 2018 yılında bu anlaşmadan tek taraflı çekilerek İran’a yeniden yaptırım uygulamaya başlamıştı. İran ise Avrupa ülkelerinden bu adımı telafi edecek adımlar atmasını istemişti. Ancak beklenen önlemler gelmeyince Tahran, nükleer anlaşmadaki taahhütlerini kademeli olarak askıya alarak uranyum zenginleştirme faaliyetlerini artırmıştı.
Avrupa ülkeleri, bu gelişmelerin ardından İran’ın anlaşmayı ihlal ettiğini savunarak, BM yaptırımlarını yeniden gündeme getirebilecek “snapback” mekanizmasını devreye sokma tehdidinde bulunmuştu.
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Abbas Erakçi ise bu tehdide karşı çıkarak, Avrupa’nın “anlaşmadaki katılımcı niteliğini kaybettiğini” ve bu nedenle söz konusu maddeyi uygulamak için “hukuki zeminlerinin bulunmadığını” ifade etmişti.
