Faizsiz finans ilkelerine göre faaliyet gösteren şirketleri bir araya getiren Katılım Endeksi, Borsa İstanbul tarafından yayımlanan özel endeksler arasında yer alıyor.
Etik ve şeffaf yatırım anlayışını benimseyen bireysel ve kurumsal yatırımcılar için oluşturulan bu yapı, İslami finans prensiplerine uygun bir yatırım evreni sunmasıyla dikkat çekiyor.
Bu yönüyle katılım bankacılığı esaslarına göre hareket eden yatırımcılar açısından güvenilir bir referans niteliği taşıyor.
Endekste yer alacak şirketler belirlenirken yalnızca finansal başarı değil, faaliyet alanlarının ilkesel uygunluğu da dikkate alınıyor.
Faiz gelirine dayalı kazançlar, yoğun spekülatif işlemler ve İslami değerlere aykırı sektörlerdeki faaliyetler kapsam dışında tutuluyor.
Böylece yatırımcılar, hem mali hem de etik kriterlere göre şekillendirilmiş bir listeye erişebiliyor.
Katılım Endeksi Yatırımcılar Açısından Neden Öne Çıkıyor?
Katılım Endeksi, yatırım tercihlerini inanç ve etik hassasiyetlerle uyumlu hale getirmek isteyenler için net bir çerçeve sunuyor.
Alkol, kumar, domuz ürünleri gibi alanlarda faaliyet gösteren şirketlerin dışarıda bırakılması, endeksi şeffaf ve güvenilir bir filtreleme aracı haline getiriyor.
Bu yapı, bireysel yatırımcıların yanı sıra katılım esaslı finansal ürün geliştiren kurumlar için de stratejik bir yol haritası oluşturuyor.
Endekste bulunan şirketler düzenli denetimlerden geçerken, kriterlere uyumlarını sürdürebilmek için belirli standartları karşılamak zorunda kalıyor.
Böylece yatırımcılar, portföylerinin hem etik hem de mali sürdürülebilirliğini izleyebiliyor.
Aynı zamanda Katılım Endeksi, etik değerlere uygun yatırımların piyasa performansını ölçmek açısından önemli bir gösterge olarak değerlendiriliyor.
Katılım Endeksi’ne Hangi Şirketler Dahil Ediliyor?
Endekse alınacak şirketler, Borsa İstanbul ile Türkiye Katılım Bankaları Birliği (TKBB) Danışma Kurulu’nun ortak çalışmasıyla belirleniyor. Değerlendirme sürecinde iki temel başlık öne çıkıyor:
"finansal oranlar ve faaliyet alanı uygunluğu."
Finansal kriterler kapsamında, şirketlerin faizli borçlarının piyasa değerine oranının yüzde 33’ü aşmaması gerekiyor.
Aynı sınır, faiz getirisi sağlayan nakit ve menkul kıymetler için de geçerli oluyor.
Bunun yanı sıra, faiz ya da helal olmayan faaliyetlerden elde edilen gelirin toplam gelir içindeki payının yüzde 5’in altında kalması şartı aranıyor.
Faaliyet alanı açısından ise şirketlerin alkol, kumar, faizli finansman, domuz ürünleri ve tütün gibi İslami prensiplere aykırı sektörlerde doğrudan ya da dolaylı olarak yer almaması gerekiyor.
Bu süreçte Katılım Finans Prensipleri Bilgi Formu (KAFİF) ile Pay Senedi İhracı ve Alım-Satım Standardı esas alınıyor. Tüm veriler, şeffaflık ilkesi doğrultusunda kamuoyuyla paylaşılıyor.
Katılım Endeksi Nasıl Güncelleniyor?
Katılım Endeksi’nin bileşenleri, Borsa İstanbul tarafından yılda iki kez, genellikle mayıs ve kasım aylarında yeniden değerlendiriliyor.
Güncelleme dönemlerinde şirketlerin mali tabloları, faaliyet raporları ve sektörel durumları detaylı şekilde taranıyor.
Belirlenen kriterleri karşılamayan şirketler listeden çıkarılırken, uygun görülen yeni şirketler endekse dahil ediliyor.
Endeks ağırlıkları ise serbest dolaşımdaki piyasa değeri esas alınarak hesaplanıyor.
Yalnızca halka açık ve aktif şekilde işlem gören paylar dikkate alınıyor. Bu yöntem, yatırımcılara daha likit ve piyasa gerçeklerine yakın bir endeks yapısı sunuyor.
Hangi Sektörler Katılım Endeksi Dışında Kalıyor?
Yatırımcıların dini ve etik hassasiyetlerini korumak amacıyla bazı sektörler Katılım Endeksi kapsamının dışında bırakılıyor.
Alkollü içki üretimi ve ticareti, kumar ve şans oyunları, faizli finansal işlemler, domuz ve yan ürünleri, tütün ve bağımlılık yapıcı ürünler bu alanlar arasında yer alıyor.
Ayrıca ahlaki ve İslami değerlere aykırı yayıncılık, helal olmayan eğlence ve turizm faaliyetleri ile doğaya ve canlılara ciddi zarar veren sanayi faaliyetleri de kapsam dışında bırakılıyor.
Genetik müdahaleler ve insan fıtratını etkileyen biyoteknolojik çalışmalar da endekse dahil edilmeyen alanlar arasında yerini alıyor.
Bu filtreleme sistemi, yatırımcıların hem finansal beklentilerine hem de inanç temelli hassasiyetlerine uygun, güvenli bir portföy oluşturmasına katkı sağlıyor.
Katılım Endeksi Türleri Nelerden Oluşuyor?
Borsa İstanbul, faizsiz finans anlayışına uygun yatırım seçeneklerini artırmak amacıyla farklı Katılım Endeksi türleri oluşturuyor.
Şirketlerin büyüklüğü, işlem hacmi, sürdürülebilirlik performansı ve temettü politikaları bu sınıflandırmada belirleyici oluyor.
BIST Katılım Tüm Endeksi, faizsiz finans ilkelerine uygun tüm şirketleri kapsayan geniş tabanlı bir yapı sunuyor.
BIST Katılım 100, bu havuz içindeki en yüksek piyasa değerine ve işlem hacmine sahip 100 şirketi içeriyor.
BIST Katılım 50 ve BIST Katılım 30 endeksleri ise daha dar kapsamlı olup, yüksek likiditeye sahip şirketlere odaklanıyor.
Sürdürülebilirlik kriterlerini de gözeten BIST Katılım Sürdürülebilirlik Endeksi çevresel ve sosyal hassasiyetleri ön plana çıkarırken, BIST Katılım Temettü Endeksi düzenli kar payı dağıtan şirketleri bir araya getiriyor.
Katılım Endeksi Hisselerine Nasıl Yatırım Yapılır?
Katılım Endeksi hisselerine yatırım yapmak isteyenler, internet katılım bankacılığı tarafından sunulan Katılım Hisse Senedi (TL) Fonu – KPC gibi faizsiz finans ilkelerine uygun fonları tercih edebiliyor.
Bu fonlar, BIST Katılım Endeksi kapsamında yer alan şirket hisselerinden oluşan etik ve sürdürülebilir portföyler sunuyor.
Yatırıma başlamak için internet katılım bankacılığı ya da SPK lisanslı aracı kurumlar üzerinden yatırım hesabı açılması gerekiyor.
Hesap açılışı hem şubelerden hem de dijital kanallar aracılığıyla gerçekleştirilebiliyor. Fon alım-satım işlemleri hafta içi belirlenen saat aralıklarında yapılırken, işlemler T+1 ve T+2 valörlü olarak hesaplara yansıyor.
Yatırımcılar, fonların performansını ve risk düzeyini internet katılım bankacılığının dijital araçları üzerinden takip edebiliyor.
