Rüveyda ÖZKUL
Dünyamız koskoca bir dijital çılgınlığa büründü. Her şeyi bir an önce tüketip sonrakine geçmek istiyoruz. Sosyal medyada daha fazla kaydırmak, daha fazla video izlemek istiyoruz. Ama çoğunu sonuna kadar bile izlemiyoruz.
Dijital dünyanın bize çok fazla şey getirdiğini hiçbirimiz reddedemeyiz. Peki bizden aldıkları?
Dikkat süremizi konuşalım biraz. Ne kadar odaklanabiliyorsunuz? Sıkılmadan kaç sayfa kitap okuyabilirsiniz? Ya da daha basit düşünelim 2 dakikalık bir Instagram videosunu izleyebilecek kadar dikkat süreniz uzun mu?
Muhtemelen ben yazımın bu kısmına gelene kadar Japon Balıkları çoktan okumayı bırakıp bir sonraki içeriği tüketmek için hızlıca kaydırdı bile.
Goldfish Effect, Türkçe’siyle Japon Balığı Etkisi. Bizden çalınan dikkat süremizin, bir balığınkinden daha düşük seviyeye indiğini gösteren bir çalışma da denilebilir.
Yeni dünya insanının çok fazla uyarana maruz kalmasıyla birlikte tüket-at paradigması hayatımızı belirlemeye başladı. Telefon üzerinden bir sitede bir şeyler okumaya çalıştığınızda sağda, solda çıkan reklamlar, YouTube’da bilgilendirici bir şeyler izlerken bile yine ekranda beliren başka şeyler dikkat süremizi azaltmak için tasarlanmış, buz dağının görünen kısmı olarak düşünülebilir.
Sosyal medya, Goldfish’leri büyütüp, el bebek gül bebek beslerken geçirdiğimiz zamanı çoğaltıp dikkat süremizi de bizden çaldı. Fakat bunu çok ustaca yaptı. Psikolojide, algıda seçicilik denen kavramı kullandı. İnsanın algı sürecinde etkili olduğu kabul edilmiş dış faktörlerin etkisiyle, sadece belirli unsurlar üzerinde dikkatin çekilmesiyle beyin fonksiyonlarının köreltilip, odaklanmanın zorlaştırılmasını kullanarak 8 saniyelik dikkat süresi bıraktı bize.
