Finans piyasalarında ve mücevher sektöründe altın alım-satımı yapılırken sıklıkla karşılaşılan terimlerin başında gelen ayar, bu değerli metalin saflık derecesini ifade eden uluslararası bir ölçü birimidir. Küresel piyasalarda "karat" şeklinde de isimlendirilen ayar kavramı, bir altın ürününün toplam ağırlığı içinde ne kadar saf altın içerdiğini matematiksel olarak ortaya çıkarmaktadır.
Saflık Oranı Değiştikçe Altının Yapısı ve Rengi Yeniden Şekilleniyor
Doğada yer alan ve hiçbir dış metal karışımı barındırmayan en saf altın "24 ayar" olarak kabul edilmektedir. Bununla beraber saf altın, fiziksel yapısı gereği son derece yumuşak ve esnek olduğundan mücevher üretimi için doğrudan kullanılmaya uygun değildir. Bu sebeple takı yapımı sırasında altının dayanıklılığını ve sertliğini artırmak için gümüş, bakır, nikel veya platin gibi farklı metallerle alaşımlar oluşturulur.
Oluşturulan bu alaşımlardaki saf altın miktarı, ürünün ayar derecesini sunmaktadır. Örneğin 18 ayar bir takının toplam ağırlığının yüzde 75'i saf altından meydana gelirken, kalan yüzde 25'lik kısım diğer yardımcı metalleri içerir. Alaşıma eklenen metalin türü, altının sarı, beyaz veya kırmızı (rose) gibi farklı renk tonlarına dönüşmesine de yardımcı olmaktadır.
Milyem Hesaplaması ve Ayar Damgasının Tüketici için Önemi Nedir?
Altın takıların ve sarrafiye ürünlerinin üzerinde bulunan mikro ölçekli damgalar, tüketiciler için birer yasal güvence ve kimlik kartı özelliği taşımaktadır. Sektör içerisinde milyem olarak adlandırılan binlik sistem, ayar derecelerinin ürün üzerine basılmasına yardımcı olur.
24 ayar altın çoğunlukla 995-999 milyem saflığa sahiptir ve yatırım amaçlı külçe ile altın barlarda kullanılır. 22 ayar altın 916 milyemdir, bilezikler, Cumhuriyet altınları ve geleneksel yatırım ürünlerinde çoğunluklu olarak kullanılır. 18 ayar altın 750 milyem saflık oranına sahip olup daha çok pırlantalı ve lüks mücevherlerde kullanılmaktadır. Günlük kullanım takılarında ise dayanıklılığı sebebiyle 585 milyem yani 14 ayar altın dikkat çekmektedir.
