Ankara’nın simge semtlerinden biri olan Beştepe, ismini Anıtkabir inşası sırasında gün yüzüne çıkarılan gizemli Frig tümülüslerinden alıyor. İşte milattan önceye uzanan bu tarihi nekropolün perde arkasını ve toprağın altında saklanan mezarların şaşırtıcı hikayesi...
Tarihin Kesişme Noktasında Bir Başkent
Ankara, Hititlerden Lidyalılara, Romalılardan Selçuklulara kadar sayısız uygarlığın stratejik merkezi olmuş bir şehir. Ancak Beştepe isminin gizemini çözmek için özellikle Frig medeniyetinin bölgedeki etkisine odaklanmak gerekiyor. Geçmişte Ankara’nın önemli bir Frig yerleşimi olması, bölgedeki coğrafi isimlendirmelerin temelini oluşturmuş durumda. 1940'lı yıllarda Cumhuriyetin en büyük anıt mezarı olan Anıtkabir'in inşası için yer arayışına girildiğinde, o dönemki adıyla Rasattepe olan bu bölge, kentin hakim bir noktası olması sebebiyle seçilmişti. Ancak kazma vurulduğu an, modern Türkiye'nin temelleri ile kadim Anadolu'nun mezarları yan yana gelmiş oldu.
Anıtkabir İnşaatında Ortaya Çıkan Tümülüsler
Anıtkabir’in yapım süreci 1944 yılında başladığında, bölgenin jeolojik yapısı incelenirken arkeolojik bir sürprizle karşılaşıldı. İnşaat alanı içerisinde Frig dönemine ait olduğu anlaşılan iki devasa tümülüs, yani toprak yığma mezar tespit edildi. Bu mezarlardan ilki yaklaşık 8,5 metre yüksekliğinde ve 50 metre yarıçapında devasa bir yığın şeklindeyken; diğeri ise 20 metre yüksekliğe ve yine 20 metre çapa sahip bir yapıdaydı. Bu keşifler, inşaatın sadece mimari bir proje değil, aynı zamanda büyük bir kurtarma kazısı haline gelmesine neden oldu.
Frig Nekropolü ve Beş Adet Tarihi Tepe
1945 yılında Dil Tarih Coğrafya Fakültesinden Tahsin Özgüç ile Türk Tarih Kurumundan Mahmut Akok ve Nezih Fıratlı önderliğinde yürütülen bilimsel çalışmalar, bölgedeki gizemi tamamen aydınlattı. Yapılan kazılar, Rasattepe çevresinde sadece iki değil, toplamda beş adet tümülüsün bulunduğunu ortaya koydu. Bu durum, antik çağlarda bu bölgenin Frig soyluları için ayrılmış dev bir nekropol, yani mezarlık alanı olduğunu kanıtladı.
İşte bugün tüm Türkiye'nin dilinde olan Beştepe ismi, o günlerde inşaat alanında ve çevresinde yan yana duran bu 5 adet tarihi toprak tepeden, yani Frig mezarlarından mirastır.
Anadolu Medeniyetleri Müzesindeki Miras
Kazılar sırasında ortaya çıkarılan eşsiz tarihi buluntular ve Frig sanatının inceliklerini taşıyan eserler, koruma altına alınarak Anadolu Medeniyetleri Müzesine taşındı. Bugün hala müze raflarında sergilenen bu eserler, Beştepe'nin ismindeki o "beş" rakamının aslında bir medeniyetin son yolculuğuna dair izler olduğunu hatırlatıyor.
Anıtkabir'in görkemli yükselişiyle birlikte bölgenin çehresi tamamen değişmiş ve "Anıttepe" adı resmiyet kazanmış olsa da halk arasındaki "Beştepe" tabiri bu antik mirasın bir hatırası olarak yaşamaya devam ediyor.
