Ankara’nın Altındağ ilçesine bağlı Ulus semtinde, bir dönem Ziraat Bankası ile Merkez Bankası binalarının bulunduğu alanda yer alan Kızılbey Camii ve Türbesi, Selçuklu döneminden kalan önemli yapılardan biri olarak biliniyor.
Tarihi caminin, Selçuklu hükümdarı İzzeddin Keykavus’un beylerbeyi Kızılbey tarafından yaptırıldığı biliniyor. Yapı, 1931 yılında 8 bin 801 lira 75 kuruşa satılıyor. Satışın ardından yapı zamanla ortadan kaldırılıyor
Caminin minberinde bulunan kitabeye göre Kızılbey tarafından yaptırılan ilk cami zamanla harap oluyor. Bunun üzerine yapı, 1300 yılında Alişiroğlu Yakub tarafından onarılıyor. Bu dönemde camiye yeni bir ahşap minber de yapılıyor.
Eski fotoğraflara göre caminin duvarlarının kerpiçten yapıldığı görülüyor. Üzeri sivri bir çatıyla kaplı olan caminin minaresi bulunmuyor. Caminin doğu tarafında kubbeli bir türbe yer alıyor. Kuzey tarafında ise üç bölümden oluşan son cemaat yeri bulunuyor.
Tarihi kayıtlara göre cami, 1594 ve 1600 yıllarında meydana gelen depremlerde ağır hasar görüyor. Caminin zamanla harap olması üzerine tarihi değere sahip ahşap parçaları koruma altına alınıyor.
Caminin ahşap kapısı ve minberine ait parçaları ilk olarak İstanbul Müzesi’ne götürülüyor. Ankara Etnografya Müzesi’nin açılmasının ardından bu parçalar Ankara’ya getiriliyor. Tarihi eserler daha sonra Etnografya Müzesi’nde sergilenmeye başlanıyor.




