Bilim dünyasının uzun süredir varlığını bildiği ancak doğrudan incelemenin mümkün olmadığı bridgmanit, Dünya’nın iç yapısına ışık tutan en önemli keşiflerden biri olarak öne çıkıyor. Alt mantoda yer alan bu mineral yüksek basınç ve sıcaklık koşullarında oluşuyor. Uzun yıllar boyunca dolaylı yöntemlerle incelenen bridgmanit göktaşı üzerinde yapılan çalışmalarla doğrudan tespit edildi.
Dünya’daki En Yaygın Mineral
Bridgmanit, Dünya’nın alt mantosunda, yaklaşık 660 ila 2900 kilometre derinlikte bulunuyor. Bilim insanlarına göre bu mineral gezegenin hacminin yaklaşık yüzde 38’ini oluşturuyor.
Magnezyum silikat bileşiminde olan bridgmanit perovskit kristal yapısına sahip. Bu yapısı sayesinde yüksek basınç ve sıcaklık altında stabil kalabiliyor.
Keşif Süreci ve Göktaşı İncelemesi
Mineralin varlığı kimyasal olarak 1970’lerden bu yana biliniyordu ancak doğada örneğinin bulunamaması nedeniyle resmi olarak adlandırılamamıştı. 1879 yılında Avustralya’ya düşen Tenham göktaşı üzerinde yapılan çalışmalar bu eksikliği giderdi. Bilim insanları göktaşındaki bu minerali tespit ederek bridgmaniti bilim dünyasına kazandırdı.
4,5 milyar yıl öncesine dayanan bu göktaşı, uzaydaki çarpışmalar sayesinde Dünya’nın iç yapısına benzer koşulları barındırıyordu.
Oluşumu ve Dünya Yapısındaki Rolü
Bridgmanit, Dünya’nın derinliklerinde oluşan yoğun ısı ve basınç altında meydana geliyor. Atomik yapısı bu koşullar sayesinde özel bir dizilim kazanıyor. Mineralin, ringwoodit (Dünya’nın derinlerinde yüksek basınçta oluşan ve içinde su tutabilen bir mineral) gibi minerallerin parçalanmasıyla oluştuğu ve ferroperiklas (Dünya’nın derin mantosunda bulunan, demir ve magnezyum içeren basit yapılı bir mineral) ile birlikte bulunduğu biliniyor.
Ayrıca bilim insanları, bridgmanitin varlığını uzun yıllar boyunca deprem dalgalarının Dünya içindeki hareketini inceleyerek dolaylı şekilde tespit etti. Bu yönüyle mineral, sadece bir bileşen değil, aynı zamanda gezegenin iç yapısını anlamada bir anahtar olarak değerlendiriliyor.
Yankı Uyandıran İsimlendirme
Minerale, yüksek basınç fiziğine yaptığı katkılarla tanınan ve 1946 Nobel Fizik Ödülü sahibi Percy Williams Bridgman’ın adı verildi. 2014 yılında resmi olarak bridgmanit adıyla tanınan mineral mineraloji literatüründe önemli bir boşluğu doldurdu.
