Gökyüzüne baktığımızda gördüğümüz bulutlar sadece görsel bir şölen sunmakla kalmaz aynı zamanda hava durumuna dair önemli ipuçları da verir. Bulut çeşitleri oluşum yüksekliklerine ve şekillerine göre farklı kategorilere ayrılırken her biri yaklaşan hava olaylarının habercisi olabilir. Peki bulut türleri nelerdir, nasıl sınıflandırılır ve hangi bulut ne anlama gelir?
Bulutlar Neden Beyaz Görünür?
Bulutlar hava ve su içerir. Her ikisi de şeffaf olduğu için ışığı emmezler. Bu nedenle beyaz görünmeleri ilginç gelebilir. Ancak bu suyun bir kısmı minik zerrecikler halinde dağılmıştır. Bu nedenle ışık bulutun içine birkaç metre girebilir ama sonunda bir damlacığa çarpacaktır.
Bu durumda ışık dağılır ve yönü biraz değişir. Yoğun bir bulutta her bir ışık zerreciği çok sayıda damlacığa çarpabilir. Bunların her biri sonunda girdiği yere yakın bir noktadan dışarı atılır.
Yani bulutun rengi aslında ışığın ona verdiği renklerin karışımıdır. Gün ışığı genelde beyaz olduğu için bulutları beyaz görürüz. Fakat günbatımı veya gece ışıklandırılmış şehirlerde bulutlar beyaz dışı renkler alır.
Tonlarca Ağırlıktaki Bulutlar Nasıl Düşmez?
Bulutlar aslında düşündüğünden daha hafif sayılır. Çünkü içlerindeki su çok küçük damlacıklar halinde bulunur.
Belli bir yükseklikte hava soğuduğunda buhar yoğunlaşıp su damlacıklarına dönüşerek bulutları oluşturur. Bu damlacıklar havadan daha yoğun olduğu halde çok küçük olduklarından hızla değil çok yavaş düşerler.
Ortalama bir bulut metreküp başına sadece 0,5 gram su içerir. Bu su küçük zerrecikler halinde kaldığı sürece yerden yükselen sıcak hava ile bulut gökyüzünde kalmaya devam eder. Zerrecikler birleşip yeterli büyüklüğe ulaştığında ise yerçekiminin etkisiyle yağmur halinde yere düşer.
Bulutların Altı Neden Bazen Dümdüz Görünür?
Gökyüzünde bazı bulutların altının sanki cetvelle çizilmiş gibi düz olduğunu fark etmiş olabilirsin. Bunun nedeni o seviyede havanın sıcaklık ve nem dengesinin sabit olmasıdır.
Bulut bu sınırın altında oluşamaz. Bu yüzden alt kısmı düz bir çizgi gibi görünürken, üst tarafı kabarık ve pamuksu olabilir.
Bulutların Rengi Neden Değişir?
Bulutların rengi içlerindeki su damlacıkları ve ışığın dağılımına bağlıdır. Beyaz bulutlar genellikle açık havayı gösterir. Bulutlar kalınlaştıkça gri ve koyu gri renklere dönüşür. Bu da yağmurun yaklaştığını gösterir.
Gün doğumu ve gün batımında ise bulutlar kırmızı, turuncu ve pembe tonlara bürünebilir. Bunun nedeni güneş ışığının atmosfere farklı açılarla girerek renklerinin değişmesidir. Kısacası gökyüzüne baktığında sadece bulutları değil, aslında yaklaşan havayı da görüyorsun. Bir dahaki sefere başını kaldırdığında, belki de bulutlar sana küçük bir hava tahmini fısıldıyor olacak.
Bulut Çeşitleri Nelerdir?
Bulutlar gökyüzündeki yüksekliklerine ve şekillerine göre farklı türlere ayrılır ve her biri hava durumuna dair önemli ipuçları verir. Yüksek seviyede oluşan bulutlar arasında yer alan Sirüs (Cirrus), ince ve tüy gibi yapısıyla genellikle açık havanın habercisi olurken, Sirrostratus (Cirrostratus) gökyüzünü ince bir örtü gibi kaplayarak Güneş etrafında bir hale oluşturabilir.
Sirrokümülüs (Cirrocumulus) ise küçük ve parçalı yapısıyla gökyüzünde koyun sürüsünü andıran bir görüntü oluşturur.
Orta seviyede bulunan bulutlar daha yoğun bir görünüme sahiptir. Altostratus gri ve tabaka hâlindeki yapısıyla çoğu zaman yağış öncesi gökyüzünde kendini gösterir. Altokümülüs ise parçalı ve kabarık formuyla dikkat çeker ve bazı durumlarda hava değişimlerinin sinyallerini verebilir.
Daha alçak seviyede oluşan bulutlar genellikle gökyüzünü kaplayan yapılarıyla bilinir. Stratus bulutları geniş bir alanı kaplayarak kapalı ve puslu bir hava oluştururken, Stratokümülüs dalgalı ve gri yapısıyla hafif yağış ihtimalini düşündürür. Nimbostratus ise yoğun ve koyu görünümüyle uzun süreli yağmur ya da karın habercisi olarak öne çıkar.
Dikey gelişim gösteren bulutlar ise gökyüzünde en dikkat çekici olanlardır. Kümülüs (Cumulus), pamuksu ve beyaz görüntüsüyle genellikle güzel havayla ilişkilendirilirken, Kümülonimbüs (Cumulonimbus) çok daha güçlü bir yapıya sahiptir ve şimşek, sağanak yağmur hatta dolu gibi sert hava olaylarına neden olabilir.
