Gençlerin eğitim ve kariyer yolculuklarında daha sağlıklı adımlar atabilmelerini destekleyen veri odaklı Danışman Bilgi Sistemi erişime açıldı.
Eğitim kurumları ile akademik branş seçimlerinde adayların iş dünyasının gerçekleriyle buluşmasını hedefleyen sistem, İŞKUR'un mobil altyapısına entegre edilerek tüm vatandaşların kullanımına sunuldu.
Tercih heyecanı yaşayan 1 milyon civarındaki lise adayı ile 2,5 milyonun üzerindeki üniversite mezununun dahil olduğu bu süreçte, analitik rehberlik imkanlarının geniş kitlelere ulaştırılması amaçlanıyor. Yeni nesil Danışman Bilgi Sistemi ile birlikte mezunlar, ebeveynler ve öğrenciler, ilgilendikleri branşların sektörel karşılıklarını doğrudan gözlemleme şansı yakalıyor.
DABİS Tercih Döneminde Öğrencilerin Okul ve Bölüm Seçimine Katkı Sunuyor
Milli Eğitim Bakanlığı bünyesindeki rehber öğretmenler ve İŞKUR kadrosunda görev yapan iş ve meslek danışmanlarının desteğiyle yürütülen sistem, okul türleri ile branşlar hakkında derinlemesine bilgi edinilmesini sağlıyor. Platform, akademik seçimleri sadece mevcut okul alternatifleriyle sınırlandırmayıp okul sonrası çalışma hayatında karşılaşılabilecek gerçek koşulları da hesaba katan güçlü bir kariyer rehberliği altyapısı oluşturuyor. Uygulamanın İŞKUR Mobil üzerinden erişime açılmasıyla beraber verisel tabanlı bu yönlendirme modeli çok daha kapsayıcı ve kolay ulaşılabilir bir nitelik kazandı.
Çalışma hayatına geçiş evrelerini farklı yönleriyle ortaya koyan bu altyapı, geniş kapsamlı bir mesleki bilgi sistemi niteliği taşıyor.
Sistem içeriğinde;
- İlk işi bulma süresi,
- Ücret dağılımları,
- Deneyimlenen ortalama iş yeri sayısı,
- İstihdam edilme oranları,
- Kendi işini kurma (girişimcilik) oranı,
- Kurulan girişimlerin faaliyet süresi,
- Akademik kariyerde kalma oranı,
- Sektörel bazdaki dağılım
gibi mesleki alanları tercih edecekler için 14 farklı veri başlığı, üniversite bölümü seçecekler için ise 15 farklı gösterge yer alıyor. Adaylar sistem vasıtasıyla farklı eğitim kurumlarını, meslekleri ve bölümleri birbiriyle kıyaslayabiliyor. Bu sayede hedefledikleri alanların gelir durumu, istihdam olanakları, yükselme şansı ve girişimcilik potansiyeli bütünsel bir bakış açısıyla incelenebiliyor.
DABİS’te Yer Alan Farklı Birçok Gösterge, Mesleki Alanları ve Bölümleri Tanıma Fırsatı Sunuyor
Platformdaki istatistiki çıktılar, YÖK ve MEB tarafından sağlanan lise ve üniversite mezuniyet kayıtları ile hazırlanıyor. Bu kayıtlar, SGK'nın 2010-2024 yıllarını kapsayan çalışan verileriyle anonim şekilde eşleştirilerek analiz ediliyor. Farklı kurumlardan elde edilen eğitim, sosyal güvenlik ve istihdam verileri, belirli metodolojik kurallar çerçevesinde bir araya getirilerek net göstergelere dönüştürülüyor.
Eğitim verileri, mezunların sadece işe girip girmediklerini değil iş hayatındaki kalıcılık sürelerini ve mesleki hareketliliklerini de net biçimde yansıtıyor. Dönemsel istihdam oranları üzerinden güncel iş bulma durumları takip ediliyor. Bölgesel istihdam analizleri sayesinde kişilerin eğitim gördükleri şehirde iş bulma durumları da ölçülebiliyor.
İlk kez işe girme süresi, adayların zihnini en çok meşgul eden konuların başında geliyor. DABİS, mezunların iş hayatına atılma sürelerini detaylı kırılımlarla paylaşıyor. Diploma almadan önceki son altı ayda aktif olanlar ile mezuniyet sonrasındaki ilk yarım yıl, altı-on iki ay arası veya bir yıldan daha uzun sürede iş başı yapanlar ayrı kategorilerde raporlanıyor. Gençler bu sayede tercih listelerindeki branşların iş bulma hızlarını karşılaştırmalı olarak inceleme imkanı buluyor.
Yükseköğretim verileri doğrudan üniversite ve bölüm bazında şekilleniyor. Ön lisans ve lisans seviyesindeki programların piyasa karşılığı çok boyutlu ele alınıyor. Mezunların kendi işlerini kurma oranları da sistemde kendine yer buluyor. Okul biterken veya çalışma hayatının ilerleyen dönemlerinde kendi şirketini açanların oranları kurumsal bazda hesaplanıyor. Kişilerin iş hayatı boyunca kaç farklı iş yerinde çalıştığı ve girdikleri bir işte ortalama ne kadar süre kaldıkları da kullanıcıların incelemesine sunuluyor.
Sistem üzerinden personelin işten ayrıldıktan sonra yeni bir pozisyona geçiş hızı, kurulan ticari girişimlerin ne kadar süre ayakta kaldığı, yoğunlaşılan sektörler ve işletme büyüklükleri de görülebiliyor. Böylece ilgili bölümün sadece işe yerleştirme başarısı değil mezunlarının hangi ölçekteki yapılarda kümelendiği de anlaşılıyor.
Mezuniyet Sonrası Çalışma Hayatına İlişkin Bir Öngörü Sağlıyor
DABİS, bireylerin yerine otomatik kararlar veren bir tercih motoru vazifesi görmüyor. Sistemdeki tablolar tek başına kesin bir kazanç ya da işe girme garantisi sunmuyor. Geçmiş yıllardaki mezunların verilerini temel alan sistem, kariyer sonuçlarına ilişkin genel bir değerlendirme sunuyor. Ekonomik koşullar, bireysel yetkinlikler, dil becerisi, geçmiş tecrübeler, yaşanılan coğrafya ve kişisel tercihlerin kariyer sürecini doğrudan etkilediğine dikkat çekiyor.
Platform, öğrencilerin sadece puanlarının yeteceği okulları görmesini değil, "Bu alandan mezun olduğumda beni nasıl bir çalışma hayatı bekleyebilir?" sorusuna yanıt bulmasını sağlıyor. Kullanıcılar hedefledikleri alanların iş bulma vadelerini, çalışma sürekliliklerini, maaş dağılımlarını ve yoğunlaştıkları sektörleri yan yana getirebiliyor. Böylece okul seçimleri tahminlere değil somut verilere dayandırılıyor.
Dijital platformun yanında yüz yüze destekler de hız kesmeden devam ediyor. İŞKUR bünyesindeki danışmanlar, il müdürlüklerinde ve hizmet merkezlerinde veli ve öğrencilere bireysel kariyer danışmanlığı sağlamayı sürdürüyor.
2020 yılından bu yana Cumhurbaşkanlığı koordinasyonunda yürütülen platform, 2025 yılının temmuz ayında İŞKUR bünyesine devredildi. Bu aşamadan sonra sistem, rehber öğretmenler ve iş danışmanları tarafından sahada aktif şekilde kullanılmaya devam etti. İŞKUR Mobil uygulamasıyla birlikte bu bilgi havuzu, gençler ve ailelerin doğrudan ulaşabileceği bir hizmete dönüştü.
Sistem ile verisel tabanlı rehberliğin tabana yayılması, doğru bilgiye ulaşımın kolaylaşması ve kariyer planlarının piyasa gerçekleriyle uyumlu hale getirilmesi hedefleniyor.
Öğrenci ve Veliler Sisteme Nasıl Erişebilecek?
Sistemi kullanmak isteyenlerin öncelikle akıllı cihazlarının uygulama mağazalarından İŞKUR Mobil yazılımını yüklemeleri gerekiyor. Kullanıcılar profil oluşturup sisteme giriş yaptıktan sonra, Danışman Bilgi Sistemi alanına geçiş yaparak lise seviyesindeki mesleki alanlar için "Ortaöğretim", üniversite bölümleri için ise "Yükseköğretim" başlıklarını seçerek tüm verilere ulaşabiliyor.
