Geçtiğimiz hafta emtia piyasaları, jeopolitik belirsizliklerin, ticaret tarifeleriyle ilgili açıklamaların ve ABD’den gelen ekonomik verilerin etkisiyle hareketli günler geçirdi.
ABD’de haziran ayına ilişkin açıklanan enflasyon verileri yatırımcıların odağındaydı. Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) aylık bazda yüzde 0,3 artarak beklentilere paralel gelirken, yıllık bazda yüzde 2,7’ye ulaşarak öngörülerin üzerine çıktı.
Bu, aylık enflasyonda ocak ayından, yıllıkta ise şubat ayından bu yana görülen en yüksek seviyelere işaret etti.
Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ise aynı dönemde aylık bazda sabit kalırken, yıllık bazda yüzde 2,3 ile tahminlerin gerisinde kaldı. Bununla birlikte haziranda perakende satışlarda görülen yüzde 0,6’lık yükseliş, mayıstaki sert düşüşün ardından toparlanma sinyali verdi.
Haftaya damga vuran gelişmelerden biri ise ABD Başkanı Donald Trump’ın ticaret tarifelerine ilişkin çıkışları oldu.
Trump’ın Avrupa Birliği ve Meksika’dan yapılan ithalata yüzde 30 oranında gümrük vergisi uygulanacağını duyurması, küresel ticaret savaşlarına dair endişeleri yeniden gündeme taşıdı.
Ayrıca “Ukrayna’daki savaş 50 gün içinde sona ermezse Rusya’ya yüzde 100 ikincil gümrük tarifesi uygulanacak” açıklaması, piyasalarda belirsizlikleri artırdı.
Analistlere göre, Moskova’ya verilen 50 günlük süre, ani bir yaptırım endişesini geçici olarak yatıştırsa da, Rusya’nın hâkim olduğu bazı emtia kalemlerinde arz sorunları fiyatları yukarı çekti.
Bu ortamda, ABD 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,44’e yükselirken, dolar endeksi haftayı yüzde 0,6 artışla 98,5 seviyesinde tamamladı.
Altın, Gümüş ve Platin Rallisi: Yeni Zirveler Görüldü
Değerli metaller geçen hafta piyasada öne çıkan varlık grubu oldu. Gümüşün ons fiyatı 39,13 dolara ulaşarak Eylül 2011’den bu yana en yüksek seviyesini test etti.
Ancak hafta kapanışına doğru gelen kar satışlarıyla gümüş haftayı ekside kapattı.
Uzmanlar, güneş enerjisi başta olmak üzere sanayide artan talep ve arzda yaşanan sıkışıklığın gümüş fiyatlarını desteklediğini belirtiyor.
Analistlere göre, “gümüş altının performansını yakalayabilir”
Platin de hafta boyunca ivme kazanarak 11 yılın zirvesine ulaştı ve ons fiyatı 1.485 dolara kadar çıktı.
Spekülatif alımların etkili olduğu bu yükselişte Çin'den gelen fiziksel talebin etkisi dikkat çekti. Ancak uzmanlar, Çin’deki mücevherat sektöründe yavaşlama beklentisinin platin fiyatlarında baskı oluşturabileceğini belirtiyor.
Paladyum da değer kazanan bir diğer kıymetli metal oldu. 1.342,71 dolara kadar çıkan ons fiyatı, Haziran 2023’ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.
Bu yükselişte, “Rusya-Ukrayna savaşının tırmanabileceği ve Rusya’dan arzın kesintiye uğrayabileceği” endişeleri etkili oldu.
Uzmanlara göre, elektrikli araçlara geçişle birlikte uzun vadede talep düşebilir ancak kısa vadede arz riski fiyatları yukarıda tutuyor.
Haftalık performansa bakıldığında platinin yüzde 1,6, paladyumun yüzde 2,1 değerlendiği; altının yüzde 0,2, gümüşün ise yüzde 0,6 oranında değer kaybettiği görüldü.
Baz Metallerde Çin ve ABD Etkisi
Baz metallerde karışık bir seyir izlendi. ABD ve Çin’den gelen ekonomik veriler fiyatlamalara yön verdi.
Çin ekonomisinin ikinci çeyrekte yıllık bazda yüzde 5,2 büyümesi, piyasalar için olumlu karşılandı. ABD tarafında ise güçlü perakende satışlar ve tüketici güveni, baz metallerin talep görünümünü destekledi.
Önceki hafta Trump’ın ithal bakıra yüzde 50 vergi getireceğini duyurmasıyla hızla yükselen bakır fiyatları, Çin’e yönelmesi beklenen bazı yüklerin rotasını ABD’ye çevirmesiyle dengelendi.
Endonezya hükümeti, nikel ihracatının ABD’nin yeni tarifelerinden muaf tutulması için pazarlık yapsa da bu durum fiyatlar üzerinde belirgin bir etki yaratmadı.
Nikel piyasasında arz fazlası ve Çin’de paslanmaz çelik üretimindeki yavaşlama, fiyat baskısını artırıyor.
Hafta boyunca baz metallerde fiyat değişimleri şöyle oldu: Bakır yüzde 0,2, alüminyum yüzde 0,1 düşerken; çinko yüzde 2,8, kurşun yüzde 1 ve nikel yüzde 0,2 oranında yükseldi.
Petrolde Dalgalı Seyir, Doğal Gazda Sıcak Hava Etkisi
Petrol piyasasında hafta boyunca arz yönlü gelişmeler ve talep beklentileri fiyatlamalarda belirleyici oldu. Dolar endeksinin yükselişi ise petrol üzerinde baskı yarattı.
Trump’ın, “Rusya’ya 50 gün içinde yaptırım uygulanabileceği” yönündeki çıkışı petrol fiyatlarını yükseltse de, bu yaptırımların hemen devreye girmeyecek olması, arz kesintisi kaygılarını bir miktar azalttı.
Irak’ın kuzeyinde düzenlenen İHA saldırıları ve İsrail’in Suriye’ye yönelik hava operasyonları ise jeopolitik riskleri artırdı.
Temmuz ayının ilk yarısında küresel petrol talebinin günlük ortalama 105,2 milyon varile ulaşması, güçlü mevsimsel talebin fiyatları desteklediğini gösterdi.
Doğal gaz tarafında ise ABD genelinde artan yaz sıcaklıkları nedeniyle klimalara yönelik talep arttı.
Bu durum doğal gaz tüketimini yukarı çekti ve fiyatlamalarda pozitif ayrışmaya neden oldu. Özellikle temmuz ortasına yönelik sıcak hava tahminleri fiyatlar üzerinde etkili oldu.
Tüm bu gelişmelerin ardından Brent petrolün varil fiyatı haftayı yüzde 2 düşüşle tamamlarken, New York Borsasında işlem gören doğal gaz fiyatı yüzde 6,8 oranında artış gösterdi.
Tarım Emtialarında Kuraklık ve Tarife Endişeleri
Tarım emtia piyasası, ticaret gerilimleri ve hava koşullarının etkisiyle yön arayışını sürdürdü.
Avrupa ve Meksika’dan gelen ürünlere yönelik ek tarifeler gündemdeki yerini korurken, Ukrayna ve Rusya’da yaşanan kuraklık ve hasat gecikmeleri arz sorunlarını derinleştirdi.
Soya fasulyesi ve mısırda, güçlü işleme verileri ile Çin’in artan talebi fiyatlara destek sağladı. Öte yandan Güney Amerika’da yaşanan iklim dengesizlikleri de fiyatları etkileyen diğer faktörler arasında yer aldı.
Chicago Ticaret Borsasında buğday yüzde 0,4, mısır yüzde 3,3, soya fasulyesi ise yüzde 2,7 değer kazanırken; pirinç yüzde 3,3 değer kaybetti.
Kahve tarafında ise Trump’ın Brezilya menşeli ürünlere getirmeyi planladığı yüksek tarifeler piyasaları meşgul etmeye devam etti.
Bu kapsamda bazı ithalatçılar “vergiye yakalanmadan” önce sevkiyatlarını hızlandırarak Brezilya kahvesini ABD limanlarına yönlendirdi.
ABD merkezli Intercontinental Exchange’te haftalık bazda kahve fiyatları yüzde 6,3 artarken; şeker yüzde 1,3, pamuk ise yüzde 2 yükseldi. Kakao fiyatı ise haftayı yüzde 5,8 düşüşle tamamladı.
