Hükümetlerin ekonomik durgunluğu aşmak için başvurduğu genişlemeci maliye politikaları, finansal piyasalarda beklenmeyen yan etkilere neden olabilmektedir. Dışlama Etkisi (Crowding Out) olarak isimlendirilen bu durum, kamunun bütçe açıklarını gidermek için yerel piyasadan yoğun biçimde borçlanması neticesinde kredi faizlerinin artmasını ve özel sektörün yatırımlardan çekilmesini ifade etmektedir.
Dışlama Etkisinin Finansal Piyasalardaki İşleyişi
Devletler, vergilerle karşılayamadıkları kamu giderlerini finanse etmek için tahvil ve bono ihraç ederek piyasadan borç para istemektedir. Kamunun fon talebinin yükselmesi durumunda, piyasadaki fon arzı sabit kalırsa paranın fiyatı olan faiz oranları artışa geçmektedir. Kamunun risksiz bir borçlanıcı olarak yüksek faizle piyasaya dahil olması, bankaların likiditelerini devlete yönlendirmesine yol açmaktadır. Bu durum, özel sektör şirketlerinin gereksinim duyduğu kredilerin miktar olarak düşmesine ve maliyet olarak artmasına neden olmaktadır.
İktisatçılar, dışlama etkisinin gücünün ekonominin içinde yer aldığı döngüsel aşamaya göre değiştiğini ifade etmektedir. Ekonominin tam istihdamda ve kapasite sınırlarında olduğu dönemlerde gerçekleştirilen kamusal harcamalar, doğrudan dışlama etkisine neden olarak özel yatırımları olumsuz yönde etkilemektedir. Bununla birlikte üretimin durma noktasına geldiği derin resesyon dönemlerinde, kamunun altyapı yatırımlarıyla devreye alınması içeri çekme etkisi oluşturarak özel sektör için de yeni iş alanları oluşturabilmektedir. Dolayısıyla, mali canlandırma paketlerinin zamanlaması büyük önem taşımaktadır.
