İklim değişikliği kaynaklı aşırı sıcaklıklar ve hava kirliliği, dünya genelinde ozon kirliliğini artırdı. Copernicus Atmosfer İzleme Servisinin analizine göre, 2026’nın ilk 8 ayında milyarlarca insan sağlığa zararlı seviyelerde yer seviyesi ozonuyla karşı karşıya kaldı.
Analizde dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 40’ının tehlikeli ozon kirliliğine maruz kaldığı, yalnızca yüzde 5’lik bölümün Dünya Sağlık Örgütü kılavuzlarına göre ‘iyi’ kabul edilen ozon seviyelerinde yaşadığı belirtildi.
Yer Seviyesi Ozonu Sıcaklıkla Artıyor
Yer seviyesindeki ozon, bazı kirleticilerin güneş ışığı ve yüksek sıcaklıkların etkisiyle kimyasal tepkimeye girmesi sonucu oluşuyor.
İnsan sağlığının yanı sıra ekosistemlere ve tarımsal ürün verimine de zarar veren bu kirleticinin, 2026’da farklı bölgelerde yüksek seviyelere ulaştığı bildirildi.
CAMS analizinde ozonun yanı sıra biyokütle yangınlarından kaynaklanan duman ve çöl tozu gibi sınır ötesi hava kirliliği kaynakları da incelendi.
En Yüksek Maruziyet Asya’da
Ozon kirliliğinden en fazla etkilenen bölge Asya oldu. Kıtada sanayi ve ulaşım kaynaklı emisyonların yanı sıra doğal kaynaklardan gelen öncül kirleticilerin de etkisiyle nüfusun yüzde 60’ı aşırı yüksek ozon seviyelerine maruz kaldı.
Asya’yı Avrupa ve Kuzey Amerika izledi.
Avrupa Nüfusunun Yarısı Kötü Seviyelerle Karşılaştı
Avrupa’da nüfusun yüzde 50’si yıl içinde ‘kötü’ veya ‘çok kötü’ ozon seviyelerine maruz kaldı.
Art arda yaşanan sıcak hava dalgalarının özellikle yaz aylarında ozon seviyelerini yükselttiği belirtilirken, bu durumun iklim değişikliği ile hava kalitesi arasındaki bağlantıyı güçlendirdiği ifade edildi.
Kuzey Amerika’da Orman Yangınları Etkili Oldu
Kuzey Amerika’da ise nüfusun üçte ikisinden fazlasının ‘kötü’ veya ‘aşırı kötü’ ozon seviyeleriyle karşılaştığı bildirildi.
2026’da yaşanan yoğun orman yangınlarından kaynaklanan emisyonların ozon oluşumunu artıran faktörlerden biri olduğu belirtildi.
Hava Kirliliği Sınır Tanımıyor
Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezinin Genel Direktörü Florian Pappenberger, orman yangını dumanı, ozon ve çöl tozunun binlerce kilometre taşınarak kaynağından çok uzaktaki bölgeleri etkileyebildiğine dikkati çekti.
Pappenberger, COP31 öncesinde açıklanan bulguların iklim değişikliği, hava kalitesi ve halk sağlığının birbirine bağlı olduğunu gösterdiğini ifade etti.
CAMS Direktörü Laurence Rouil de hava kirliliğinin yalnızca insan sağlığını değil, ekosistemleri ve gıda üretim kapasitesini de etkilediğini belirterek küresel ölçekte ortak ve kanıta dayalı adımlara ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.
