Ekonomi biliminin en önemli kurallarından biri olan Talep Kanunu, bir malın fiyatı yükseldikçe ona olan talebin düşeceğini öngörmektedir. Bununla birlikte mikroekonomi literatüründe "Giffen Paradoksu" olarak isimlendirilen bu durum, bu kuralı tersine çevirmektedir. Adını İskoç ekonomist Sir Robert Giffen'dan alan bu olgu, temel tüketim maddelerinin fiyatı arttığı halde, dar gelirli tüketicilerin bu ürünlere ilişkin talebini daha da artırmaktadır.
Gelir Etkisi İkame Etkisini Nasıl Baskılıyor?
Giffen paradoksunun arkasındaki mekanizma, ikame etkisi ile gelir etkisi arasındaki dengenin zarar görmesine dayanmaktadır. Normal koşullarda bir ürünün fiyatı yükseldiğinde tüketiciler daha ucuz alternatiflerini seçmektedir. Bununla birlikte ekmek gibi en ucuz temel gıdaların fiyatı yükseldiğinde, düşük gelirli tüketicilerin reel alım gücü azalmaktadır. Et gibi pahalı ürünleri artık hiç alamayan tüketiciler, bütçelerinin neredeyse tamamını alternatif olan fiyatı yükselmiş temel gıdaya ayırmak durumunda kalmaktadır.
Bir Ürünün Giffen Malı Olabilmesi için Hangi Koşullar Gerekir?
Bir ekonomik değerin Giffen paradoksu oluşturabilmesi için belirli koşulları bir arada taşıması gerekmektedir. İlk olarak, belirtilen ürünün tüketicinin bütçesinde çok büyük bir pay kaplayan düşük mal olması koşulu aranmaktadır. İkinci ve en önemli koşul ise bu ürünün piyasada daha ucuz bir alternatifinin olmamasıdır.
