Uzun yıllar süresince hayvan davranışları içgüdü, refleks ve çevresel uyaranlarla değerlendiriliyordu. Son dönemlerde süregelen bilimsel araştırmalar, pek çok hayvan türünün insanlar gibi bireyden bireye ve zamana dayalı tutarlılık gösteren karakter özellikleri taşıyabileceğini göstermektedir.
Psikolojide insan kişiliğini tanımlamak için kullanılan Beş Büyük Faktör Kuramı da hayvan davranışlarını ele alan çalışmalarda karşılaştırma modeli olarak değerlendirmektedir.
Balıklarda Liderlik ve Risk Alma Eğilimi
Trinidad lepistesleri üzerinde süregelen çalışmalar, liderlik eğiliminin kısmen genetik olarak aktarılabildiğini ve bireyler arasında ayırt edilebilir davranış farklılıkları oluşturduğunu göstermektedir. Ayrıca liderlik eğilimi yüksek dişilerin daha düşük saldırganlık gösterdiği kanıtlanmıştır.
Japon pirinç balıklarına yönelik yapılan araştırmalar ise risk alma davranışının beyin yapısıyla bağlantılı olabileceğini ifade etmektedir. Risk alma eğilimi yüksek bireylerde telensefalon bölgesinde farklılıklar gözlemlenebileceği belirtilmektedir.
Kuşlarda Genetik Yapı Nasıldır?
Kuşlar üzerinde yapılan çalışmalar, karakter oluşumunda genetik faktörlerin etkili olduğunu göstermektedir. DRD4 geninin belirli varyantlarına ait kuşların yeni nesneleri keşfetmeye yönelik davranışlarının daha baskın olduğu tespit edilmektedir.
Ayrıca stres hormonu olarak adlandırılan kortikosteron seviyesi yüksek olan dişi kuşların yavrularına daha az bakım gösterdiği gözlemlenmiştir.
Bununla beraber bazı çalışmalar, yavruların davranış gelişiminde çevresel faktörlerin de belirgin etkiler oluşturabildiğini göstermektedir. Üvey ebeveynlerin bakım davranışlarının, bazı durumlarda genetik mirastan daha belirleyici olabildiği kanıtlanmıştır.
Hayvan Davranışlarını İnsanlaştırma Riskine Dikkat
Bilimsel veriler hayvanlarda bireysel karakter özelliklerinin varlığını kanıtlasa da, uzmanlar antropomorfizm (insanileştirme) riskine karşı uyarıda bulunmaktadır.
Hayvan davranışlarını doğrudan insan kişilik kavramlarıyla eşleştirme yönteminin kullanılması yanlış sonuçlara neden olabilmektedir.
Bilim insanları, hayvan davranışlarını incelerken genetik, nörobiyolojik ve çevresel faktörlerin bir arada değerlendirilmesi gerektiğini aktarmaktadır.
