Hürmüz Boğazı’nda artan gemi geçişleri, küresel deniz taşımacılığı ve lojistik sektöründe fiyat dengelerini yeniden gündeme taşıdı. İran ile ABD arasında sağlanan mutabakat sonrası bölgede hareketlilik artarken, navlun ve sigorta maliyetlerinde dalgalı bir seyir izleniyor. UTİKAD Başkanı Bilgehan Engin, sürecin ani bir düşüşten ziyade kademeli ve dalgalı bir normalleşme süreci olduğunu vurguladı.
Hürmüz Boğazı’nda Normalleşme Süreci Başladı
ABD ile İran arasında 14 Haziran’da varılan ve 18 Haziran’da yürürlüğe giren mutabakatın ardından Hürmüz Boğazı’nda ticari gemi trafiği yeniden hareketlendi. Şubat ayından bu yana süren jeopolitik gerilim nedeniyle ciddi şekilde yavaşlayan geçişler, son haftalarda belirgin bir toparlanma eğilimine girdi.
UTİKAD Başkanı Bilgehan Engin, yaşanan sürecin piyasaları doğrudan etkilediğini ve risk algısının yeniden fiyatlandığını ifade etti.
Spot Piyasada Kademeli Gevşeme
Engin’e göre gerilimin azalmasıyla birlikte spot piyasalarda aşağı yönlü bir gevşeme görülse de bu durum sert bir düşüşten ziyade dalgalı bir dengeye işaret ediyor. Engin, süreci şu sözlerle değerlendirdi:
"Son aylarda gerilimin azalması ve geçişlerin normalleşmeye başlamasıyla birlikte spot piyasada belirgin bir gevşeme eğilimi gözlenmekte ancak bu düşüşler çoğu zaman sert bir çöküş değil, kademeli ve dalgalı bir normalleşme sürecidir."
Risk Primi Tamamen Ortadan Kalkmıyor
UTİKAD Başkanı, Hürmüz gibi stratejik geçiş noktalarında risk priminin tamamen silinmediğini, yalnızca daha düşük seviyelerde yeniden fiyatlandığını belirtti. Bu nedenle kriz öncesi fiyatlara dönüşün kısa vadede beklenmediğini ifade etti.
Kontratlarda Yeni Dönem: Esnek Yapılar Öne Çıkıyor
UTİKAD Başkanı Bilgehan Engin armatörler ve büyük lojistik firmalarının kriz döneminde yapılan yüksek maliyetli kontratları yeniden ele aldığını belirtti. Yeni dönemde daha esnek ve endeks bağlantılı sözleşmelerin öne çıktığını vurguladı.
Açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
"Armatörler ve büyük lojistik şirketleri, kriz döneminde imzaladıkları yüksek fiyatlı uzun vadeli kontratları genellikle endeks bağlantılı veya yeniden müzakereye açık esnek yapılar üzerinden revize etmeye yönelmektedir. Sabit fiyatlı kontratlarda ise hukuki çerçeve nedeniyle ani değişiklikler sınırlı kalmakta, ancak yeni dönem kontratlarında daha düşük risk primi ve daha dengeli fiyatlama yapısına geçilmektedir. Genel olarak sektör, kısa vadeli spot düşüşlere rağmen orta vadede daha temkinli ve 'kalıcı risk primi içeren yeni bir denge'ye doğru evrilmektedir."
Ümit Burnu Etkisinin Geri Çekilmesi
Kriz döneminde gemilerin Ümit Burnu üzerinden yönlendirilmesinin ton-mil talebini artırarak piyasayı sıkıştırdığını hatırlatan Engin, bu durumun geri dönüşünün ani bir arz fazlası yaratmayacağını söyledi. Aksine daha rekabetçi ve kademeli bir fiyatlama dönemine geçileceğini belirtti.
Limanlar ve Küresel Lojistikte Yeni Denge
Engin Hürmüz çevresindeki risklerin yalnızca deniz taşımacılığını değil liman operasyonlarını ve hinterlant bağlantılarını da etkilediğini ifade etti. Normalleşme ile birlikte Körfez limanlarının yeniden ana ticaret akışına dönmesi bekleniyor. Ancak Kızıldeniz hattındaki güvenlik algısının tamamen ortadan kalkmaması, toparlanmanın yavaş ilerlemesine neden oluyor.
Tedarik Zincirinde Yeni Stratejik Yaklaşım
Küresel lojistik şirketlerinin artık yalnızca maliyet değil, risk dağıtımı odaklı hareket ettiğini belirten Engin, çok modlu taşımacılık ve alternatif koridorların kalıcı hale geldiğini söyledi. Süreci özetleyen Bilgehan Engin şu değerlendirmeyi yaptı:
"Küresel tedarik zinciri yönetimi artık yalnızca maliyet optimizasyonuna değil, aynı zamanda risk dağıtımı ve arz güvenliği ilkelerine de dayanıyor."
