Sayı saymak, temel eğitim düzeyine sahip olan herkes için kolay bir beceridir. Süregelen bilimsel çalışmalar, beynin büyük sayıların ne anlama geldiğini algılama ve yorumlama açısından zorluk yaşadığını ortaya koyuyor.
Bir milyon, bir milyar ve bir trilyon gibi kavramların çok büyük sayıları ifade ettiğini bilsek bile bu sayılar arasındaki farklılıkları algılama konusunda sıkıntılar yaşıyoruz.
Uzmanlar, bu durumun bilgi eksikliğinin yanı sıra, insan beyninin bilişsel sınırlılık düzeyinden kaynaklandığını ifade ediyor.
Beyin Küçük Nicelikler için Geliştirilmiştir
İnsanlar uzun yıllar boyunca günlük hayatlarında küçük sayılarla etkileşim içerisine girmiştir. Evrimsel açıdan, atalarımızın milyonlar veya milyarlar gibi kavramlara gereksinim duymaması, beynin bu büyüklükleri algılamak üzere gelişim göstermemesine neden olmuştur.
Bu durum insan beyninin, küçük miktarları tanımakta başarılı ancak büyük sayıları anlamlandırmakta yetersiz kaldığını gösterir.
Örneğin, 1.000.000.000.000 ile 1.000.000.000.000.000 sayıları arasında hangisinin büyük olduğunu belirtmek kolay olsa da bu sayılardan hangisinin 8 milyara yakın olduğunu zihinden hesaplamaya çalışmak birçok kişi için oldukça güçtür.
Sayıları Saymaktan Çok Karşılaştırıyoruz
Nörobilim çalışmaları, beynin büyük sayıları mutlak değerler çerçevesinde değil, karşılaştırmalı olarak kıyaslamaya daha elverişli olduğunu gösterir.
Sayısal işlemler esnasında beynin özellikle parietal korteks adı verilen bölgesi aktif şekilde harekete geçmektedir. Bu bölge; zaman, hız, mesafe ve nicelik gibi büyüklüklerin anlamlanmasına önemli bir rol üstlenir. Bununla beraber, sayıların büyüklüğü artış gösterdikçe sezgisel algının da zayıflamasıyla bu değerler, soyut kategori içerisinde yer alır.
Zihinsel Sayı Doğrusu Yanıltıcı Olabilir
Yapılan çalışmalar, insanların zihninde doğrusal olmayan bir “zihinsel sayı doğrusu” bulunduğunu, bu durumun ise büyük sayıların algılanmasında hatalara neden olur.
Birçok kişi, 1 milyar ile 1000 arasındaki bir sayı doğrusunda 1 milyonu tam ortaya alır. Bununla beraber, esasen matematiksel açıdan 1 milyonun 1000’e; 1 milyardan tam bin kat daha yakın olduğu görülmektedir. Sayılar artış gösterdikçe aralarında fark zihnimize olduğundan çok daha küçük görünür.
