İnsanlık tarihinin ve biyolojik evrimin en net sırlarından birini, dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 90 gibi büyük bir çoğunluğunun sağ elini kullanma eğiliminde olması meydana getirmektedir. Doğadaki diğer primat gruplarında el kullanımı genellikle yarı yarıya bir denge oluştururken, insanoğlunun neden belirli bir tarafa bu kadar keskin bir şekilde evrildiği sorusu, bilim dünyasında uzun senelerdir devam eden yoğun bir düşünce süreci oluşturmaktadır. Bilim insanları, bu homojen dağılımın ardında genetik kalıtımın yanı sıra, beynin işlevsel asimetrisi ve karmaşık dil becerilerinin gelişiminin yer aldığını ileri sürmektedir.
Beynin Asimetrik Yapısı Sağ El Kullanımı Üzerinde Etkili midir?
Nörolojik alanda süregelen araştırmalar, el tercihinin doğrudan beynin sol ve sağ loblarının işlevsel uzmanlaşması ile alakalı olduğunu göstermektedir. İnsan beyninde vücudun sağ tarafındaki motor hareketleri sol yarım küre yönetirken, sol yarım küre ayrıca konuşma, dil işleme ve analitik düşünme gibi kritik yeteneklerin de merkezi konumunda bulunmaktadır. Evrimsel süreçte taş aletlerin yapımı ve dilin gelişimi paralel olarak ilerlerken, sol beyin lobunun bu karışık motor becerileri üstlenmesi, sağ el kullanımını popülasyonda hakimiyet oluşturacak bir domino etkisine neden olmuştur. Solaklığın tümüyle kaybolmaması ise evrimsel biyolojide sol el kullanan bireylerin ani savunma gerektiren mücadelelerde oluşturduğu sürpriz olanaklarla açıklanmaktadır.
Genetik Faktörler Baskın Sağ El Kullanımı Nedeni mi Oldu
El tercihinin nesiller arası aktarımında genetiğin etkisi önemli bir gerçeklik içerirken, tek bir sağ el geni arayışı modern genetik bilimi tarafından geride bırakılmıştır. Gerçekleştirilen genom genişlikli analizler, el tercihini belirleyen aşamanın birçok genin karmaşık etkileşimlerine dayandığını ve bu durumun rahim içi gelişim evrelerinde biçimlenmeye başladığını kanıtlamaktadır. Toplumsal alanda araç gereçlerin, yazı sistemlerinin ve endüstriyel tasarımların büyük çoğunlukla sağ el kullanan kişilere uygun olarak üretilmesi, kültürel evrimde sağ el eğilimini pekiştiren ikincil bir baskı unsuruna neden olmaktadır.
