Bir yatırımcı 100 bin lirasıyla 100 bin liralık bir yatırım yaptığında kazancı yatırımın kendi getirisiyle sınırlı kalıyor. Ancak borç kullanarak daha büyük bir yatırım yaparsa, aynı fiyat değişimi kendi sermayesi üzerinde çok daha büyük bir etki yaratabiliyor.
Borç Kazancı Büyütebiliyor
Örneğin 100 bin liralık sermayeye 100 bin lira borç eklenerek 200 bin liralık yatırım yapılırsa ve yatırım yüzde 10 değer kazanırsa 20 bin lira kazanç ortaya çıkıyor. Borç kullanılmadığında ise aynı orandaki kazanç 10 bin lira olacaktı.
Zarar da Aynı Şekilde Büyüyor
Ancak sistem ters yönde de çalışıyor. 200 bin liralık yatırım yüzde 10 değer kaybederse zarar 20 bin liraya çıkıyor. Yani yatırımcının kendi sermayesi üzerindeki kayıp, borç kullanılmadığı duruma göre daha yüksek oluyor.
Şirketlerde de Kullanılıyor
Kaldıraç yalnızca yatırımcılara özgü değil. Şirketler yeni tesis kurmak, makine almak veya büyümek için borçlanabiliyor. İşler iyi gittiğinde borç, sermayenin getirisini artırabiliyor. Fakat gelirler düştüğünde faiz ve borç ödemeleri şirket üzerindeki baskıyı artırıyor.
Kazancı Büyüten Araç, Riski de Büyütüyor
Kaldıraç etkisinin temelinde basit bir mantık var: Daha az öz sermayeyle daha büyük bir işlem yapmak. Bu durum kazanç ihtimalini artırırken kayıp riskini de aynı ölçüde büyütebiliyor. Bu nedenle yüksek kaldıraç, küçük fiyat hareketlerinin bile sermaye üzerinde büyük sonuçlar yaratmasına neden olabiliyor.
