Küresel piyasalarda satış baskısı güçlenirken yatırımcıların odağında petrol fiyatları, tahvil faizleri ve teknoloji hisselerindeki hareketlilik bulunuyor. İran-ABD gerilimi ve Hürmüz Boğazı'na ilişkin riskler Brent petrolü 91 doların üzerine taşırken, yüksek tahvil faizleri borsaları baskılıyor. ABD, Avrupa ve Asya piyasalarında negatif seyir öne çıkarken, gözler Fed'in yayımlayacağı FOMC toplantı tutanaklarına çevrildi.
Petrol Fiyatları ve Tahvil Faizleri Piyasaları Baskılıyor
Uzun vadeli tahvil faizlerindeki yükseliş ve petrol fiyatlarının yeniden artması, küresel piyasalarda satış baskısını güçlendirdi. Faiz hareketlerine daha duyarlı teknoloji şirketlerinin hisselerinde yaşanan kayıplar da borsalardaki negatif görünümü destekledi.
İran ile ABD arasındaki ateşkes süresinin sona ermesi ve Hürmüz Boğazı çevresindeki güvenlik risklerinin artması petrol fiyatlarını yukarı taşıdı. Brent petrolün varil fiyatının 91 doların üzerinde seyretmesi, enflasyon ve para politikalarına ilişkin beklentiler açısından piyasaların önemli gündem maddelerinden biri oldu.
ABD'de son dönemde açıklanan zayıf büyüme ve istihdam verileri, Fed'in yeniden faiz artıracağı beklentilerini zayıflatırken uzun vadeli ABD tahvil faizlerinin yüksek seviyelerini koruması riskli varlıklar üzerinde baskı oluşturdu. Yüksek enerji fiyatlarıyla uzun vadeli borçlanma maliyetlerinin aynı anda yükselmesi, yatırımcıların risk algısını da artırdı.
Enflasyon endişeleri ve ülkelerin artan kamu borçlarına ilişkin kaygılar tahvil getirilerinin yükselmesine neden olurken, bu gelişme hisse senedi piyasalarında da satış baskısına yol açtı. Çip şirketlerinin hisselerinde görülen sert düşüşler de küresel pay piyasalarındaki negatif havada etkili oldu.
Hürmüz Boğazı ve Jeopolitik Riskler Gündemde
Jeopolitik gelişmeler küresel piyasaların yönü üzerinde belirleyici olmaya devam ediyor. Ekonomilerin yeni arz şoklarına karşı daha kırılgan hale gelebileceği endişesi yatırımcıların temkinli hareket etmesine neden olurken, hükümetlerin kamu harcamalarını kontrol altına alamamasına ilişkin kaygılar da öne çıktı.
ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından Hürmüz Boğazı'nın 'ABD toprağı' olarak gösterildiği bir harita paylaştı. Trump 14 Ağustos'ta katıldığı bir etkinlikte ABD Donanması'nın Hürmüz Boğazı'nda tam bir abluka uyguladığını savunarak "İran'ı tamamen mağlup ettikten sonra, çok geçmeden Hürmüz Boğazı'nı ABD toprağı ilan edeceğim" diye konuşmuştu. İran'la devam eden ya da planlanan herhangi bir müzakere olmadığını belirten Trump Hürmüz Boğazı'nın açık ve ABD'nin kontrolü altında olduğunu savundu.
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Dışişleri Bakanlığı da İran'la tüm ticari faaliyetlerin, alışverişlerin ve mali işlemlerin ikinci bir duyuruya kadar durdurulduğunu açıkladı.
ABD'de Tahvil Faizleri Yüksek Seyrediyor
ABD'de açıklanan makroekonomik veriler de piyasaların yakın takibinde yer aldı. Temmuz ayında ithalat fiyat endeksi aylık bazda yüzde 0,4, ihracat fiyat endeksi ise yüzde 1,3 geriledi. Sanayi üretimi de aynı dönemde aylık yüzde 0,2 artarak piyasa beklentilerinin altında kaldı. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi dün yüzde 4,75 ile Ocak 2025'ten bu yana en yüksek seviyelere yaklaşmasının ardından bugün yüzde 4,69 seviyesinde dengelendi. 30 yıllık tahvil faizi ise dün yüzde 5,34 ile 2007'den bu yana en yüksek seviyeyi gördükten sonra bugün yüzde 5,27 seviyesinde bulundu.
Ticaret cephesinde ise ABD Başkanı Donald Trump, Kanada'dan ithal edilen bazı ürünlere yerel saatle çarşamba sabahından itibaren uygulanması planlanan yüzde 50 oranındaki gümrük vergilerinin üç gün süreyle durdurulduğunu açıkladı.
Piyasalarda Fed Tutanakları Bekleniyor
Yatırımcılar Fed'in bundan sonraki para politikası adımlarına ilişkin ipucu bulabilmek için FOMC toplantısının tutanaklarına odaklandı. Fed'e yönelik faiz artırım beklentilerinin zayıflamasıyla dolar endeksi yüzde 0,1 gerileyerek 91,6 seviyesinde seyretti. Altının ons fiyatı ise yüzde 0,3 yükselerek 4 bin 346 dolardan işlem gördü.
ABD ve Japonya'nın yene yönelik müdahalesi de dolar endeksindeki düşüşte etkili olan unsurlar arasında yer aldı. Analistler, Hürmüz Boğazı'nda yaşanabilecek gelişmelerin altın fiyatlarının yönü açısından belirleyici olabileceğini değerlendirdi.
ABD ve İran arasındaki gerilim ile Hürmüz Boğazı'na ilişkin belirsizliklerin etkisiyle ekim vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,6 artarak 91,6 dolara çıktı.
New York Borsasında Teknoloji Hisseleri Geriledi
New York borsasında teknoloji şirketlerinin hisselerindeki satışlar dün endeksleri aşağı çekti. Nvidia hisseleri yüzde 2,3, Micron Technology hisseleri yüzde 7 ve Broadcom hisseleri yüzde 3,2 değer kaybetti. Philadelphia Yarı İletken Endeksi de yüzde 5 geriledi. Meta'ya karşı, "Çocukların ruh sağlığına zarar verdiği" iddiasıyla açılan davanın California eyaletinin Oakland kentindeki bölge mahkemesinde görülmeye başlanması da şirket hisselerinde düşüşe neden oldu. Meta hisseleri yüzde 4,5 değer kaybetti. Bu gelişmelerin ardından Dow Jones endeksi yüzde 0,22, S&P 500 endeksi yüzde 0,69 ve Nasdaq endeksi yüzde 1,33 geriledi. ABD'de endeks vadeli kontratlar da güne negatif başladı.
Avrupa Borsalarında Satış Baskısı Sürüyor
Avrupa borsalarında da jeopolitik tansiyonun yeniden yükselmesiyle satış baskısı öne çıktı. İngiltere hariç bölgedeki önemli endekslerin tamamında düşüş görüldü.
Petrol fiyatları ve tahvil faizlerindeki yükselişler, Avrupa piyasalarında risk algısını artırırken teknoloji hisselerindeki satışlar da dikkat çekti. Enerji fiyatlarındaki artış nedeniyle Avro Bölgesi'nde yılın geri kalanında enflasyonun yüzde 2'lik hedefin üzerinde kalabileceği, enerji maliyetlerinin etkisiyle yüzde 3 seviyelerine ulaşabileceği öngörülüyor.
Tahvil piyasalarındaki satışlar da Avrupa borsalarının görünümünü olumsuz etkiledi. Almanya'nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 3,27 ile 2011'den bu yana en yüksek seviyeye çıkarken, Fransa'nın 30 yıllık tahvil faizi yüzde 4,91 ile 2008'den bu yana en yüksek seviyeyi gördü.
Almanya'nın artan kamu borcu ve kalıcı enflasyon endişeleri nedeniyle uzun vadeli tahvil ihracında son 15 yılın en yüksek borçlanma maliyetiyle karşı karşıya kalabileceği değerlendiriliyor. Ülkede açıklanan reform paketinin harcamaları artıracağına ilişkin endişeler de bulunuyor. Almanya'da kurumsal yatırımcı ve analistlerin ekonomiye ilişkin güveni ağustosta yükseldi. Almanya merkezli Avrupa Ekonomik Araştırmalar Merkezi (ZEW) tarafından açıklanan Ekonomik Güven Endeksi, temmuzdaki 26,3 puandan ağustosta 7,9 puan artışla 34,2 puana çıktı.
İngiltere'de ise işsizlik oranı nisan-haziran döneminde yüzde 4,9 seviyesinde sabit kaldı.
Gelişmelerin ardından Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,82, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,71 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,06 geriledi. İngiltere'de FTSE 100 endeksi ise yüzde 0,07 yükseldi. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.
Asya Borsalarında Teknoloji Satışları Etkili Oldu
New York borsasında teknoloji hisselerinde yaşanan sert kayıplar Asya piyasalarına da yansıdı. Güney Kore borsasında sert düşüşlerin ardından işlemlere kısa süreliğine ara verildi. SK Hynix hisseleri yüzde 9,2, Samsung Electronics hisseleri ise yüzde 7,8 değer kaybetti. Tahvil getirilerindeki yükselişin Asya borsalarındaki satış baskısında etkili olmayı sürdürdüğü görüldü.
Japonya'nın 10 yıllık tahvil faizi dün yüzde 2,95 ile 1996'dan bu yana en yüksek seviyeyi görmesinin ardından bugün yüzde 2,93'te dengelendi.
Kapanışa doğru Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 3,1, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 5,7 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 2 geriledi. Hong Kong'da Hang Seng endeksi ise yüzde 0,2 yükseldi.
Borsa İstanbul Yatay Seyretti
Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, küresel piyasalardaki satış baskısına karşın dün yatay bir görünüm sergiledi. Endeks günü yüzde 0,03 düşüşle 14.127,98 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat da akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,07 geriledi.
Dolar/TL dün günü önceki kapanışın hemen altında 47,9074 seviyesinden tamamladı. Kur, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışa göre yüzde 0,1 artışla 47,9350 seviyesinden işlem gördü.
Analistler, yurt içinde kısa vadeli dış borç istatistiklerinin, yurt dışında ise Avro Bölgesi enflasyonu ve ABD'de açıklanacak FOMC toplantı tutanaklarının piyasaların yönü açısından yakından izleneceğini belirtti. Teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.000 ve 13.900 puan destek, 14.300 ve 14.400 puan ise direnç seviyeleri olarak öne çıkıyor.
Piyasaların Veri Gündemi Yoğun
Yurt içinde haziran ayına ilişkin kısa vadeli dış borç istatistikleri açıklanacak. Avro Bölgesi'nde haziran ayı cari işlemler dengesi ve temmuz ayı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) takip edilecek. İngiltere'de haziran ayı konut fiyat endeksi açıklanırken, ABD'de haftalık mortgage başvuruları izlenecek. Piyasaların gün içindeki en önemli gündem maddelerinden biri ise ABD'de temmuz ayına ilişkin FOMC toplantı tutanaklarının açıklanması olacak.
