Telefonunuzu her elinize aldığınızda bir bildirim olup olmadığını kontrol ediyorsanız yalnız değilsiniz. Çoğu insan paylaştığı bir fotoğrafın kaç beğeni aldığını görme dürtüsüne karşı koyamıyor. Bu durum sadece bir alışkanlık değil beynimizin çalışma şekliyle doğru orantılı gerçekleşiyor.
Beynimiz Neden Ödül Arıyor?
Beynimizde "dopamin" adı verilen bir haberci madde bulunur. Dopamin genellikle "mutluluk hormonu" olarak bilinse de asıl görevi bir ödül alacağınız beklentisiyle sizi harekete geçiren ve hedeflediğiniz şeye ulaşmanız için sizi motive eden bir beyin sinyalidir.
İnsan beyni, takdir edilmeyi ve onaylanmayı çok sever. Sosyal medyadaki beğeniler ve yorumlar ise bu takdirin dijital karşılığıdır. Bir fotoğrafınız beğenildiğinde beyniniz bunu "başarılı oldun" şeklinde bir ödül olarak algılar.
Neden Telefonu Sürekli Kontrol Ediyoruz?
Sosyal medya uygulamalarının tasarımında belirsizlik önemli bir rol oynar. Ekranı aşağı kaydırıp yenilediğinizde karşınıza ne çıkacağını tam olarak bilemezsiniz. Bazen çok beğendiğiniz bir içerik gelir bazen gelmez. İşte bu ne çıkacağını bilememe durumu beyninizin ödül beklentisini çok daha fazla artırır. Tıpkı bir piyango bileti çeker gibi her seferinde "acaba biri beni beğendi mi?" diyerek tekrar tekrar telefonu kontrol edersiniz.
Alışkanlık Döngüsü Nasıl İşler?
Beynimiz telefon kontrol etme eylemini kısa sürede otomatik bir sürece dönüştürür. Bu otomatik süreç temel olarak üç aşamadan oluşur. Öncelikle süreç can sıkıntısı veya gelen bir bildirim sesi tetikleyicisi ile başlar. Ardından bu uyarıya yanıt olarak telefonu elinize alıp sosyal medya hesaplarınızı kontrol ettiğiniz davranış aşaması gelir.
Son olarak paylaşımlarınıza gelen bir beğeni veya yorum sayesinde beyniniz kısa süreli bir tatmin yaşar. Bu ödül söz konusu davranışı bir sonraki seferde daha hızlı yapmanız için beyninizi teşvik eder. Bu döngü sürekli tekrarlandığında, eylem artık bilinçli bir karar olmaktan çıkarak refleksif bir harekete dönüşür.
