'Ses duvarını aşmak' ifadesi, gökyüzünde görünmez bir duvarın kırılması anlamına gelmiyor. Bu ifade, bir uçağın bulunduğu ortamda sesin yayılma hızından daha hızlı hareket etmeye başlamasını anlatıyor. Sesin hızı sıcaklık ve irtifa gibi koşullara göre değişirken, bu sınıra Mach 1 adı veriliyor.
Uçak Kendi Ses Dalgalarına Yetişiyor
Uçak havada ilerlerken çevresinde sürekli basınç dalgaları oluşturuyor. Normal hızlarda bu dalgalar uçağın önüne doğru yayılabiliyor.
Uçak ses hızına yaklaştığında ise kendi oluşturduğu dalgalara yetişmeye başlıyor. Dalgalar birbirine yaklaşarak güçlü basınç değişimleri oluşturuyor.
Ses Hızı Aşılınca Şok Dalgaları Oluşuyor
Uçak Mach 1'in üzerine çıktığında basınç dalgaları bir araya gelerek şok dalgaları oluşturuyor. Bu dalgalar uçağın arkasında koni şeklinde yayılıyor.
Yerdeki bir kişi bu şok dalgasının geçtiği anda yüksek bir patlama sesi duyabiliyor. Buna sonik patlama deniliyor.
Sonik Patlama Yalnızca Geçiş Anında Oluşmuyor
Yaygın düşüncenin aksine sonik patlama, uçağın ses duvarını yalnızca bir kez “kırdığı” anda oluşan tek bir ses değil. Uçak ses hızının üzerinde ilerlemeye devam ettiği sürece şok dalgaları üretmeye devam ediyor. Farklı noktalardaki insanlar, bu dalga üzerlerinden geçtiğinde patlama sesini duyabiliyor.
'Ses Duvarı' Adı Nereden Geliyor?
Ses hızına yaklaşan ilk uçaklarda titreşim, kontrol güçlüğü ve hava direncindeki değişimler ciddi sorunlar yaratıyordu. Bu nedenle pilotlar ve mühendisler uzun süre bu bölgeyi aşılması zor bir sınır gibi gördü. Gelişen aerodinamik tasarımlar sayesinde bugün savaş uçakları ve bazı deneysel hava araçları ses hızının üzerine çıkabiliyor.
