Doğanın kış aylarında sergilediği en büyüleyici manzaralardan biri olan kırağı, aslında atmosferdeki karmaşık fiziksel değişimlerin yeryüzündeki yansıması olarak karşımıza çıkıyor. Havanın neme doyduğu ve sıcaklığın dondurucu seviyelere indiği zamanlarda ortaya çıkan bu kristal örtü, çevremizdeki nesneleri adeta beyaz bir tozla kaplıyor. Suyun sıvı forma hiç uğramadan yaşadığı bu hızlı değişim, meteorolojik koşulların belirli bir dengede buluşmasıyla hayat buluyor. Özellikle açık gecelerde toprağın hızla ısı kaybetmesiyle tetiklenen bu süreç, tarım arazilerinden şehir merkezindeki araç camlarına kadar geniş bir alanda kendisini hissettiriyor.
Kırağı Oluşumunun Fiziksel Süreci
Kırağı, suyun buhar halinden doğrudan doğruya katı haline geçmesiyle meydana gelir. Çiğin meydana geliş şekliyle kırağı arasındaki fark, havanın daha az rutubetli olmasına dayanır.
Kırağı, havanın su buharına doyduğu ve hava sıcaklığının donma noktasının altında olduğu zaman meydana gelir.
Su buharı, buhar halinden sıvı hale geçmeksizin direkt katı hale geçer. Su buharının su damlasına dönüşmeden direkt olarak katı olan buz formuna geçmesi ile şekillenen kırağı, hava kütlelerinin neme doyduğu ve hava sıcaklığının ise donma derecesi olan 0 santigrat derecenin altında olduğu durumlarda gözlemlenmektedir.
Hava Sıcaklığı ve Nem Dengesi
Özellikle havanın bir miktar rutubetli olduğu toprak havadan daha hızlı soğumakta ve toprağın soğuması da hava kütlesinin ısı kaybetmesine neden olur.
Toprağın sıcaklığından etkilenerek hızlıca ısısını kaybeden hava kütleleri de bu soğuma sebebiyle bünyesinde barındırdıkları nemi taşıyamaz hale gelirler.
Havanın taşıyamadığı nem de havanın 0 santigrat derecenin altında donarak buz kristallerine dönüşür ve kırağı meydana gelir.
Kırağı, genelde çimen, ağaç gövdesi ve camlarda daha belirgin görülür. Eğer sıcaklık 0 derecenin hemen altında ve bulut damlacıkları büyük ve çoksa kırağı yerine parlak buz veya sır hasıl olur.
Kırağı Hangi Mevsimde Görülür?
Kırağı, oluşması için hava sıcaklığının 0 santigrat derecenin altına düşmesine ihtiyaç duyduğundan ötürü özellikle kış mevsiminde görülmektedir.
Kış mevsiminin başlarında toprağın havaya oranla hızla soğuması, bu durumun hava kütlelerinin de soğuyarak nem kaybetmesine neden olması kırağı oluşmasına uygun bir ortam sağlamaktadır.
Açık gecelerde radyasyon dolayısıyla toprak ısı kaybeder; serin toprak, havayı soğutur ve nispeten yoğunluğunu da arttırır. Böylece kırağı düşmesi için şartlar hazır hale gelir.
