TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilerek yasalaşan kamuoyundaki adıyla 12'nci Yargı Paketi yargı sisteminde birçok alanda yeni düzenlemeyi hayata geçirdi. Kanunla birlikte miras kalan taşınmazların satış usulü değişirken, noterlik işlemleri dijitalleşecek, idare mahkemelerinde tek hakimle görülebilecek dava kapsamı genişleyecek. Düzenleme ayrıca bilirkişilik uygulamaları, Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve kamuoyunda 'IBAN mağdurları' olarak bilinen dosyalara ilişkin yeni hükümler de içeriyor.
TBMM'de 12'nci Yargı Paketi Yasalaştı
TBMM Genel Kurulu, kamuoyunda '12'nci Yargı Paketi' olarak bilinen 'Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'ni kabul ederek kanunlaştırıldı. Genel Kurul'da gündem dışı konuşmalar, milletvekillerinin birer dakikalık değerlendirmeleri, grup başkanvekillerinin açıklamaları ve siyasi parti gruplarının önergelerinin tamamlanmasının ardından teklif maddeleri görüşüldü. Yapılan oylama sonucunda teklif kabul edilerek kanunlaştı.
Miras Kalan Taşınmazların Satışında Yeni Dönem Başlıyor
Yeni düzenlemeyle miras yoluyla edinilen ve mirasçılar dışında üçüncü kişilerin mülkiyet hakkının bulunmadığı taşınmazların satışında uygulanacak usul değişti. Buna göre ortaklığın giderilmesi amacıyla yapılacak açık artırmanın ilk aşaması yalnızca malik konumundaki mirasçılar arasında gerçekleştirilecek. Bu yöntem yalnızca bir kez uygulanacak.
Elektronik satış sisteminde ise satış talebinde bulunan veya artırmaya katılacak alacaklıların, artırma süresinin sona ermesinden önceki gün icra dairesine başvurması halinde, alacağı kadar tutar için teminat yatırması gerekmeyecek. Hazine ise teminat göstermekten muaf olacak.
Elektronik ortamda yapılacak tekliflerde haczedilen mallar için kıymetin yüzde 50'si esas alınırken, ortaklığın satış yoluyla giderildiği ve ilk artırmanın sadece malik mirasçılar arasında yapıldığı durumlarda muhammen bedelin yüzde 100'ü baz alınacak.
Noterlik İşlemlerinde Elektronik Uygulamalar Genişletiliyor
Kanunla birlikte Noterlik Kanunu'nda da önemli değişikliklere gidildi. Buna göre noterlik evrakı ve defterleri mahkemeler, sulh ceza hakimlikleri, cumhuriyet başsavcılıkları ve resmi kurumlar tarafından incelenebilecek. Mahkeme veya savcılık tarafından evrakın aslının istenmesi halinde noter, belgenin bir örneğini hazırlayıp aslına uygunluğunu onaylayacak, örneği kendi arşivinde saklayarak asıl belgeyi ilgili makama gönderecek.
Yetkili kurumların onaylı örnek talep etmesi halinde ise noter, belgeyi elektronik ortamda tarayıp güvenli elektronik imza ile onayladıktan sonra dijital olarak iletecek. Elektronik gönderimin mümkün olmadığı durumlarda ise onaylı örnek fiziki olarak gönderilecek. Bu işlemler için yevmiye numarası verilmeyecek. Posta ve tarifeye bağlı yol masrafı dışında harç, vergi veya değerli kağıt bedeli dahil herhangi bir ücret alınmayacak.
İdare Mahkemelerinde Tek Hakimle Görülecek Davaların Kapsamı Genişliyor
Yasayla birlikte idare mahkemelerinde tek hakim tarafından karara bağlanabilecek dava sayısı artırıldı. Düzenleyici işlemler dışında kalan ve 486 bin lirayı aşmayan idari işlemlere karşı açılan iptal davaları ile tam yargı davaları tek hakim tarafından görülebilecek.
İlköğretim, ortaöğretim ve yükseköğretim öğrencileri hakkında verilen uzaklaştırma ve ilişik kesme kararları dışında kalan disiplin cezaları, sınıf geçme, not tespiti, yurt, kredi ve burs işlemlerine ilişkin davalar da bu kapsama alındı.
Kamu görevlileri hakkında tesis edilen geçici görevlendirme, yolluk, lojman ve izin işlemlerine ilişkin davalar ile 486 bin lirayı aşmayan vergi davaları da tek hakim tarafından karara bağlanabilecek.
Danıştay'ın Mevcut Yapısı Korunacak
Kanunla, Danıştay daire sayısının azaltılmasına ilişkin daha önce belirlenen sürenin dört yıl daha uzatılması kararlaştırıldı. Böylece Danıştay'daki mevcut daire sayısı korunacak. Ayrıca boşalan her iki üyelik için bir üye seçilmesine yönelik uygulama da 2030 yılına kadar askıya alınacak.
Bölge İdare Mahkemelerinde Yeni Usuller Uygulanacak
Bölge İdare Mahkemeleri ilk inceleme üzerine verilen kararlar ile usule ilişkin nihai kararlar bakımından ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak dosyayı yeniden ilgili mahkemeye gönderebilecek. Keşif bilirkişi incelemesi veya duruşma yapılması gerektiği halde bu işlemler gerçekleştirilmeden karar verilmiş olması durumunda ise eksiklikler Bölge İdare Mahkemesi tarafından tamamlanarak karar verilebilecek. Bunun dışında dosyanın yeniden ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilemeyecek.
Ayrıca temyiz kapsamı dışında kalan davalarda Bölge İdare Mahkemesinin istinaf incelemesi sonucunda verdiği yeni kararlar, tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde Danıştay'da temyiz edilebilecek.
Adli Tıp Kurumu'nda Atama Şartları Değişiyor
Kanun kapsamında Adli Tıp Kurumu'na ilişkin yeni düzenlemeler de hayata geçiriliyor. Buna göre adli tıp ihtisas kurulu başkan ve üyeleri olarak atanacak kişilerin en az tıpta veya diş hekimliğinde uzmanlık belgesine ya da ilgili alanda doktora derecesine sahip olması gerekecek. Başkanlar, üyeler, grup başkanları ve ihtisas dairesi başkanlarının görev süresi dört yıl olacak. Yeni görevlendirme yapılıncaya kadar mevcut yöneticiler görevlerine devam edecek.
Bilirkişiye Gereksiz Başvuruya Uyarma Cezası Geliyor
Anayasa Mahkemesi kararları doğrultusunda yapılan düzenlemeyle hakim ve savcı yardımcılarının eğitim süreçleri yeniden şekillendirildi. Yazılı sınavlarda eğitim verilen konulardan soru sorulacak, sonuçlar tutanak altına alınarak Türkiye Adalet Akademisine teslim edilecek. Sözlü sınavlarda ise mevzuat bilgisi, içtihat ve uygulama hakimiyeti, hukuki değerlendirme yeteneği, ifade gücü, temsil kabiliyeti, özgüven, Türkçeyi etkili kullanma becerisi ile genel kültür ve yetenek düzeyi değerlendirilecek.
Hakimlik ve savcılık mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözülebilecek dosyalarda bilirkişiye başvurulması halinde ilgili hakim ve savcılara uyarma cezası uygulanacak.
Belirsiz Alacak Davalarında Yeni Uygulama
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda yapılan değişiklikle 'Belirsiz alacak davası'na ilişkin mevcut hüküm yürürlükten kaldırıldı. Alacağın yalnızca bir kısmının dava edilmesi halinde talep miktarı, aynı dava içinde bir defaya mahsus olmak üzere tahkikat sona erinceye kadar artırılabilecek. Bu durumda artırılan bölüm yönünden zamanaşımı da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılacak. Ayrıca duruşmalar arasındaki süre üç ayı geçemeyecek. Ancak bilirkişi incelemesinin uzaması veya istinabe işlemleri gibi zorunlu hallerde hakim gerekçesini açıklayarak daha uzun bir süre belirleyebilecek.
Ses ve görüntü sistemiyle duruşmaya katılan kişiler bakımından ise ikrar, yemin, davadan feragat, davayı kabul ve sulh halleri dışında elle atılan imzaya ilişkin hükümler uygulanmayacak. Bu düzenleme kanunun yayımından üç ay sonra yürürlüğe girecek.
IBAN Düzenlemesiyle Yeni Hukuki Süreç Başlıyor
Kanunda kamuoyunda 'IBAN mağdurları' olarak bilinen dosyalara ilişkin de düzenlemeye yer verildi. Buna göre dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık suçuna iştirakin, yalnızca banka hesabı, IBAN, kredi kartı veya ödeme araçlarına ilişkin bilgilerin, kendisine ya da başkasına haksız menfaat sağlamak amacıyla paylaşılmasıyla sınırlı kalması halinde verilecek ceza yarı oranında indirilecek.
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce bu suçlardan hüküm verilmiş ve dosyası kanun yolu incelemesinde bulunan sanıklar yönünden yeni hükmün uygulanabileceği dosyalarda bozma kararı verilerek dosyalar ilk derece mahkemelerine gönderilecek. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'ndaki dosyalar ise usulüne uygun şekilde ilgili mahkemelere iletilecek.
TBMM Çalışmalarına Ara Verdi
Teklifin yasalaşmasının ardından TBMM Başkanvekili Pervin Buldan, Genel Kurul birleşimini 21 Temmuz Salı günü yeniden toplanmak üzere kapattı.
