Küresel piyasalar, ABD Başkanı Donald Trump’ın Avrupa Birliği (AB) ve Meksika’ya yönelik yeni gümrük vergisi planlarının yol açtığı belirsizliklerle haftaya düşüşle başladı.
Trump’ın, 1 Ağustos’tan itibaren geçerli olacak şekilde iki önemli ticaret ortağına yüzde 30 oranında ek tarife uygulama kararı, yatırımcıların risk algısını yeniden artırdı.
Washington yönetiminin sürdürdüğü korumacı ticaret stratejisinin küresel ekonomik dengelere etkisi sorgulanmaya devam ederken, Trump’ın kararı piyasalarda panik havası oluşturdu.
Başkan Trump, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Şimdiye kadar kapalı olan ticaret pazarlarınızı ABD’ye açmak, tarife ve tarife dışı politikalarınızı ve ticaret engellerinizi ortadan kaldırmak isterseniz, belki bu mektupta bir düzeltme yapmayı düşünebiliriz" ifadelerini kullandı.
Söz konusu adımın ardından, AB ve Meksika’nın misilleme ihtimalleri küresel piyasalar üzerinde baskı yarattı. Tarife meselesi, hafta başında yatırımcıların odağındaki ana başlık oldu.
Bu arada Trump, daha önce faiz indirimi yönünde sık sık hedef aldığı ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Jerome Powell’a bir kez daha yüklendi. Powell’ın görevinden ayrılmasının “harika bir şey” olacağını dile getiren Trump, "Dünyadaki en düşük faiz oranına sahip olmalıyız ama değiliz" dedi.
Bunlara ek olarak, bu hafta ABD’de büyük bankaların ikinci çeyrek bilançolarını açıklamaya hazırlanması, yatırımcılar tarafından yakından takip edilecek gelişmeler arasında yer alıyor.
Diğer yandan, ABD Hazine Bakanlığı'nın haziran ayına ilişkin yayımladığı bütçe raporuna göre, federal hükümetin bütçesi geçen yılın aynı dönemine kıyasla fazla verdi.
2025 mali yılının dokuzuncu ayında bütçe fazlası 27 milyar dolar oldu. Geçtiğimiz yılın haziran ayında bu rakam 71 milyar dolarlık açık yönündeydi.
Piyasa beklentisi ise 41,5 milyar dolarlık açık olacağı yönündeydi. Haziranda hükümet gelirleri yüzde 13 artışla 526 milyar dolara yükselirken, harcamalar yüzde 7 azalarak 499 milyar dolara düştü.
ABD Vadeli Endeksleri Haftaya Negatif Başlangıç Yaptı
Haftanın ilk işlem gününde ABD 10 yıllık tahvil getirisi yüzde 4,42 seviyesinde yatay seyrederken, ons altın yüzde 0,1 artışla 3.360 dolardan işlem görüyor. Dolar endeksi ise art arda üçüncü işlem gününde de güçlenerek yüzde 0,1 yükselişle 98 seviyesine ulaştı. Brent petrol fiyatı yüzde 0,3 düşüşle 69,8 dolara geriledi.
Cuma günü New York borsasında S&P 500 yüzde 0,33, Nasdaq yüzde 0,22 ve Dow Jones yüzde 0,63 oranında değer kaybı yaşadı. Yeni haftaya ABD vadeli endeksleri de zayıf bir başlangıç yaptı.
Avrupa’dan Trump’ın Tarifelerine Yanıt Gecikmedi
Geçtiğimiz cuma günü Avrupa borsalarında da negatif seyir hakimdi. AB, Trump’ın gümrük tarifesi kararına karşı ilk etapta diyalog kapısını açık tuttu. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, “ABD ile tarifeler konusunda müzakereleri sürdüreceğiz ancak anlaşma sağlanamazsa misilleme gelir” açıklamasında bulundu.
Von der Leyen, Trump’tan yeni gümrük tarifesi oranları ve uygulanma takvimine dair bir mektup aldıklarını belirterek, "AB ihracatına yüzde 30 gümrük vergisi uygulanması, Atlantik’in iki yakasındaki işletmeleri ve tüketicileri olumsuz etkileyerek tedarik zincirini sekteye uğratacaktır" dedi.
AB'nin adil ve açık ticaret ilkelerine bağlı olduğunu vurgulayan von der Leyen, önceliklerinin anlaşmaya varmak olduğunu ifade etti. Ancak, müzakere sürecinden sonuç alınamazsa, “orantılı önlemlerin devreye alınabileceğini” söyledi.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz ise Trump’ın uygulamaya koymayı planladığı yüzde 30’luk verginin, Almanya ekonomisi üzerinde ciddi etkiler yaratacağını vurguladı.
Cuma günü İngiltere FTSE 100 yüzde 0,38, Almanya DAX 40 yüzde 0,82, İtalya FTSE MIB 30 yüzde 1,11 ve Fransa CAC 40 yüzde 0,92 oranında değer kaybetti. Avrupa vadeli endeksleri de yeni haftaya zayıf başladı.
Asya’da Japonya Hariç Yükseliş Hakim
Asya piyasalarında haftanın ilk işlem gününde Japonya hariç pozitif bir hava gözlendi. Çin’den gelen güçlü ekonomik veriler bölge piyasalarını destekledi. ABD ile Çin arasındaki ticaret geriliminin son dönemde yumuşaması da bu eğilimi destekleyen bir diğer faktör oldu.
Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, ASEAN ile serbest ticaret bölgelerinin geliştirilmesine yönelik bir anlaşmanın ekim ayında liderlerin onayına sunulacağını açıkladı.
Haziran ayı dış ticaret verilerine göre, Çin’in ihracatı yıllık bazda yüzde 5,8 artarken, ithalatı ise yüzde 1,1 yükseldi.
Günün ilerleyen saatlerinde Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,1 düşerken, Güney Kore Kospi yüzde 0,6, Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,5 ve Hong Kong Hang Seng endeksi yüzde 0,7 artış kaydetti.
Borsa İstanbul Haftayı Yükselişle Kapattı
Yurt içinde ise BIST 100 endeksi cuma günü yüzde 0,26 oranında yükselerek 10.358,46 puana çıktı.
Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) ağustos vadeli BIST 30 kontratı ise kapanışta 12.149,00 puandan işlem gördü.
Analistler, BIST 100 endeksi için 10.400 ve 10.500 puanın direnç, 10.300 ve 10.200 seviyelerinin ise destek konumunda olduğunu belirtti.
Cuma günü Dolar/TL yüzde 0,2 yükselişle 40,0430’dan kapanırken, haftanın ilk işlem gününde yüzde 0,1’lik artışla 40,2050 seviyesinden işlem görüyor.
Bugün veri takviminin sakin olacağı belirtilirken, analistler tarifelere ilişkin haber akışının piyasalar üzerindeki belirleyici unsur olacağını vurguluyor.
