Küresel piyasalarda yeni hafta, ABD'nin dış ticaret politikalarına yönelik belirsizliklerin tekrar yükselmesiyle birlikte satış ağırlıklı bir seyirle başladı.
Piyasalardaki bu düşüşte, Washington yönetiminin uygulamaya hazırlandığı yeni gümrük vergilerinin etkisi büyük rol oynadı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın sıkça değişen ve öngörülemeyen ticaret kararları, yatırımcıların karar süreçlerini zorlaştırırken, özellikle tarifelere dair muğlaklık küresel risk iştahını olumsuz etkiliyor.
9 Temmuz'da sona erecek olan tarife erteleme süreci öncesinde Trump, dış ticaret ortaklarına uygulanacak yeni vergilerin bildirimini mektupla yapacağını ve bu uygulamanın 1 Ağustos itibarıyla yürürlüğe gireceğini duyurdu. Bu gelişmeler üzerine yatırımcılar temkinli bir pozisyon almayı tercih etti.
Küresel piyasalarda oluşan bu baskının başlıca sebepleri arasında, ticaret savaşlarının enflasyon üzerinde yaratabileceği yukarı yönlü riskler ve şirket karlarında yaşanabilecek olası düşüşler bulunuyor.
Trump’ın, sabah saatlerinde yaptığı açıklamada, BRICS grubunun politikalarına destek veren ülkelere yüzde 10 oranında ek gümrük vergisi uygulanacağını belirtmesi, küresel endişeleri daha da derinleştirdi.
Uzmanlar, geçtiğimiz hafta ABD borsalarının pozitif ekonomik verilerle rekor seviyelere ulaştığını hatırlatarak, bu haftaya ise ticaret politikalarına dair kaygıların damga vurduğunu vurguluyor.
Öte yandan, Trump'ın geçtiğimiz günlerde Kongre'den geçen vergi indirimi ve harcama kesintilerini içeren yasayı imzalaması da dikkat çekti.
Trump yasa için, “Bu yasa tasarısı muazzam bir ekonomik büyümeyi tetikleyecek ve ülkeyi ayakta tutan çalışkan vatandaşları ayağa kaldıracak” ifadelerini kullandı.
Ancak söz konusu yasanın, ABD'nin bütçe açığını 2034 yılına kadar 3,4 trilyon dolar artıracağı öngörülüyor. IMF Sözcüsü Julie Kozack da ABD’nin bütçe açığını zamanla azaltması gerektiği yönündeki görüşlerini yineledi.
ABD'de açıklanan son istihdam verileri, iş gücü piyasasının hala güçlü olduğunu gösterirken, bu durum ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz indirimi politikalarına dair beklentileri sınırladı.
Piyasalarda, Fed’in eylül ayında 25 baz puanlık faiz indirimi yapma olasılığı yüzde 88’den yüzde 66’ya geriledi. Bu gelişmelerin ışığında ABD 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,3310 seviyelerinde kalmayı sürdürüyor.
Altının ons fiyatı cuma günü yüzde 0,3 artışla 3.337,20 dolara kadar çıkarken, yeni haftanın ilk işlem gününde yüzde 0,9’luk düşüşle 3.307 dolar seviyesinden işlem görüyor. Dolar endeksi ise 97,18’den kapattığı haftayı 97,15 seviyesinden açtı.
Brent petrolün varil fiyatı da OPEC+ ülkelerinin ağustos ayı için üretimi 548 bin varil artırma kararı sonrası yüzde 0,43 düşerek 67,6 dolardan işlem gördü.
ABD’de Cuma günü kutlanan Bağımsızlık Günü nedeniyle New York Borsası kapalıydı. Haftaya başlarken ABD borsa vadeli kontratlarında satış ağırlıklı bir seyir izlendi.
Avrupa Borsalarında Düşüş Hakim
ABD'nin büyük ticaret ortakları olan Avrupa Birliği ve Japonya ile hâlâ bir ticaret anlaşmasına varılamamış olması ve Trump'ın gümrük vergilerine verdiği 90 günlük sürenin sonuna yaklaşılması, Avrupa piyasalarını olumsuz etkiledi.
Çin ile Avrupa Birliği arasındaki ilişkilerin de gerilmesi, Avrupa'daki yatırımcıların riskten kaçınmasına neden oldu. Çin’in, ay sonunda AB liderleriyle yapacağı zirvenin bir kısmını iptal etmeye hazırlandığı yönündeki haberler, Avrupa borsalarındaki düşüşü destekledi.
Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde, geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada faiz oranlarının mevcut seviyede kalmasının uygun olduğunu belirtirken, yüzde 2’lik orta vadeli enflasyon hedeflerine bağlı kalacaklarını söyledi.
Bölge ekonomisinden gelen son veriler ise karışık bir tablo çizdi. Euro Bölgesi’nde mayıs ayında Üretici Fiyat Endeksi aylık bazda yüzde 0,6 gerilerken, yıllık bazda yüzde 0,3 artışla beklentilere paralel geldi. Almanya'da fabrika siparişleri ise yerli talepteki düşüş nedeniyle mayıs ayında yüzde 1,4 azaldı.
İngiltere'de FTSE 100 endeksi yatay bir görünüm çizerken, Almanya DAX yüzde 0,75, İtalya FTSE MIB yüzde 0,80 ve Fransa CAC 40 endeksi yüzde 0,75 değer kaybetti. Avrupa endeks vadeli işlemleri de haftaya negatif başladı.
Asya Piyasalarında Tedirginlik Sürüyor
Asya borsalarında da haftanın ilk gününde satış baskısı etkili oldu. ABD Başkanı Trump, Japonya ile olası ticaret anlaşmasına şüpheyle yaklaştığını belirterek, Japonya’ya hitaben kaleme aldığı mektupta “Size çok teşekkür ediyoruz ve ihtiyacımız olan şeyleri yapamayacağınızı biliyoruz, bu nedenle yüzde 30, yüzde 35 ya da bizim belirlediğimiz rakam neyse onu ödüyorsunuz” ifadelerini kullandı.
Japonya'nın Baş Müzakerecisi Ryosei Akazawa ise ABD ile görüşmelerin yapıcı geçtiğini belirtse de temel farkların halen aşılamadığını söyledi. Öte yandan, Trump'ın BRICS’e destek veren ülkelere yönelik yüzde 10 ek tarife kararı, Asya piyasalarında olumsuz hava oluşturdu.
Japonya Merkez Bankası'nın faiz politikasına ilişkin belirsizlikler de bu düşüşü tetikleyen başka bir unsur oldu. Kapanışa doğru Japonya Nikkei 225 endeksi yüzde 0,5, Hong Kong Hang Seng yüzde 0,5, Çin Şanghay Bileşik endeksi yüzde 0,2 düşerken, Güney Kore Kospi endeksi yüzde 0,2 yükseldi.
Yurt İçi Gündem: Hazine Nakit Dengesi İzlenecek
Geçtiğimiz haftayı pozitif bir seyirle tamamlayan Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi yüzde 0,46’lık artışla 10.275,75 puana çıktı. VİOP’ta ise BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat, kapanış sonrası akşam seansında 12.153,00 puandan işlem gördü.
Dolar/TL kuru haftanın son işlem gününü yüzde 0,1 artışla 39,8473 seviyesinden kapatırken, yeni haftaya yüzde 0,2 artışla 39,9274 seviyesinden başladı.
Analistler, bugün yurt içinde açıklanacak hazine nakit dengesi verilerinin piyasalar açısından önemli olduğunu belirtirken, yurtdışında ise Euro Bölgesi perakende satışları, Sentix yatırımcı güven endeksi ve Almanya fabrika siparişleri verilerinin takip edileceğini aktardı.
Teknik olarak BIST 100 endeksinde 10.300 ve 10.400 puan direnç, 10.100 ve 10.000 puan ise destek seviyeleri olarak öne çıkıyor.
