Kış aylarında doğayı adeta beyaz bir örtüyle kaplayan ve görenleri büyüleyen bu meteorolojik hadise, sisli hava kütlelerinin içerisindeki su buharının aniden donmasıyla meydana geliyor. Özellikle Ankara gibi karasal iklimin hakim olduğu bölgelerde dondurucu soğuklarla birlikte sıkça karşılaşılan bu durum, ağaç dallarından elektrik tellerine kadar her yeri kristalize bir buz tabakasına dönüştürüyor. Kar yağışıyla karıştırılsa da aslında sis içerisindeki su zerreciklerinin aşırı soğuk yüzeylere temas ederek saniyeler içinde donması sonucu oluşan bu yapı, çevrede adeta buz dökülmüş izlenimi uyandırıyor. Sıcaklığın dondurucu seviyelere indiği puslu sabahlarda ortaya çıkan bu kristal güç, sadece görsel bir şölen sunmakla kalmayıp hayatın pek çok alanında kritik değişimlere yol açabiliyor.
Kırç Oluşumunun Temel Prensipleri Nelerdir?
Hava kütleleri içinde bulunan nem ya da bir diğer ismiyle su buharının aşırı soğuması ile birlikte ağaç dalları ve saçaklar gibi cisimlerin üzerinde buz tabakası haline gelmesine kırç adı verilmektedir.
Su buharının, aşırı soğuk havalarda yoğunlaşıp cisimlerin üzerini buz tabakası ile kaplaması temel süreci oluşturur.
Son günlerde Ankara genelinde yoğun şekilde gözlemlenen bu doğa olayı, eksi 10 derece civarındaki havalarda ortama çöken yoğun sis ve pusun ardından o sisteki buharlaşmış su zerreciklerinin donup kar yağmış izlenimi yaratmasıdır.
Kristal Tabakaların Oluşum Süreci ve Rüzgarın Etkisi
Hava sıcaklığının 0 santigrat derecenin altına düştüğü ortamlarda görülen kırç; sisli, puslu ya da bulutlu havalarda ortaya çıkmaktadır.
Neme doymuş bir havada aşırı derecede soğumuş olan su tanelerinden meydana gelen sis ya bulutlar uzun bir süre yerde kalırlar ve bunları meydana getiren su bulutları ise çok soğuk olan cisimlere çarparak kırçları meydana getirirler.
Bu oldukça fazla soğuyan su taneleri, yeryüzünde yer alan cisimler ya da bitkilerin üzerine konmaları esnasında rüzgarlar aracılığıyla savrulabilir ve bu sebeple yassı buz kristalleri halini alabilirler.
Tüm bunlara ek olarak çok kalın bir buz tabakası olarak üst üste de yığılabilen bu kristaller, özellikle soğuk kış aylarında elektrik telleri, ağaçların dalları gibi cisimlerin üzerlerinde karşımıza çıkarlar.
Havacılık Sektörü ve Altyapı İçin Yarattığı Tehlikeler
Özellikle havacılık için oldukça tehlikeli bir meteorolojik fenomen olan kırç oluşumu, gerekli önlemler alınmadığı takdirde uçakları da tehdit etmektedir.
Yüksek irtifalarda uçak kanatlarının kırçlar ile kaplanması, kanatların ağırlıklarını arttırmakta ve uçakların aerodinamik yapısını bozabilmektedir.
Günümüzde tüm uçaklarda, kanatlar üzerindeki kırç oluşumunu engelleyen buz çözücüler kullanılmaktadır.
Altyapı tarafında ise buzun ağırlığıyla ağaç dallarının kırıldığı en kalın telefon ve telgraf telleriyle kablolarının koptuğu görülen olaylardandır.
Beyaz Elmas Billurcuklarının Fiziksel Yapısı
Kırç; ağaç dallarını, telefon direkleriyle tellerini ışıltılı, beyaz elmas billurcukları kaplar. Bu olağanüstü dekor buz billurlarından oluşur ve siste, pusta, bulutlarda ya da neme doymuş havada meydana gelir.
Bu olay daha önceden oluşmuş su damlacıklarının sıcaklığı sıfır derecenin altındaki nesneler ya da bitkiler üzerine konması sırasında ve özellikle damlacıkların rüzgarla savrulması ya da nesnelerin hareket halinde olmasıyla ortaya çıkar.
Kırç billurları ince hava katmanlarıyla birbirinden ayrılmış yassı yaprakçıklardan oluşur ve bu billurlar çok kalın tabakalar halinde üst üste yığılabilir.
Kırç Oluşumu için Gerekli Olan Sıcaklık Şartları
Kırç oluşabilmesi için donma noktasının altında olan bir hava sıcaklığına ihtiyaç duymaktadır. 0 santigradın altına düşmüş olan hava şartlarında sis, pus ve bulutları meydana getiren su damlacıkları hızlıca donmakta ve temas ettiği bitki ya da toprakların üzerinde kırç oluşturabilmektedir.
Özellikle eksi 10 dereceye ulaşan dondurucu soğuklar, bu kristalleşmenin en yoğun ve belirgin şekilde görülmesine zemin hazırlayan temel faktördür.
