Ankara’nın Altındağ ilçesinde yer alan Yörük Dede Kümbeti, mimari özellikleriyle dikkat çekiyor.
Tarihi kümbetin tam ne zaman inşa edildiği bilinmiyor. Yapının mimari özellikleri incelendiğinde 14. yüzyılda inşa edildiği tahmin ediliyor.
Kümbet, beş kenarlı plan üzerine tasarlanıyor ve aynı planla inşa ediliyor. Yapının süsleme detayları, erken dönem Türk mimarisinin önemli örnekleri arasında gösteriliyor. Binanın ana duvarlarında moloz taş kullanılıyor. Taşların arasına tuğla parçaları yerleştiriliyor. Yapının üst kısmında sekizgen biçiminde bir kasnak bulunuyor. Bu bölümde üç sıra tuğla hatıl kullanılıyor. Kümbetin üstü ise dışarıdan bakıldığında sekiz kenarlı ve piramit biçimindeki külahla örtülüyor.
Beş kenarlı inşa edilen kümbetin içinde yer alan kıble yönündeki dar mihrap köşesi, yapının altı kenarlı olduğu izlenimini oluşturuyor. Doğu ve batı yönlerindeki duvarlarda bulunan sivri kemerli nişler ise iç mekânın daha geniş görünmesini sağlıyor. Giriş kapısının sol tarafında küçük bir mihrap da yer alıyor.
Yapının üst örtüsü, Selçuklu dönemi türbelerinde sıkça görülen mimari özellikleri taşıyor. Dışarıdaki konik çatının altında gizli bir kubbe bulunuyor. Ana duvarlardan kubbeye geçişte mukarnas süslemeli küçük pandantifler kullanılıyor. Kümbetin planı beş kenarlı olmasına rağmen, kubbeye geçişi sağlayan pandantiflerin altı adet olması dikkat çekiyor.
Yapının güney kapısının sol tarafında bulunan mihrap, kubbenin başladığı bölüme kadar dikey olarak uzanıyor. Bu mimari düzenleme, iç mekânda altıncı bir kenar varmış izlenimi oluşturuyor. Kubbenin ise herhangi bir kasnak sistemi üzerine oturtulmadığı görülüyor.
