Ankara’nın eski ticaret merkezlerinden At Pazarı bölgesinde bulunan Zafran Han, geçmişten günümüze şehrin ticaret hayatında önemli bir rol oynuyor.
Tarihi belgelerde tarihi hanın, Kayserili Hacı İbrahim bin Hacı Mehmet tarafından yaptırıldığı yer alıyor. Yapının tam olarak ne zaman inşa edildiği bilinmiyor. Yapımına dair bilgiler, 1512 yılında hazırlanan vakfiye kayıtlarında bulunuyor. Arşiv kayıtları da hanın bu yıllarda tamamlanarak kullanılmaya başlandığını gösteriyor.
Tarihi hanın vakıf yapısında bazı özel şartlar bulunuyor. Vakfiye kaydına göre hanın yarı hissesi, vakfın amacı doğrultusunda Cüz-i Şerif okunması ve Lütfi Han Kapısı'nda bulunan musluğun bakımının yapılması için ayrılıyor.
İçinde bir mescit bulunan han, klasik Osmanlı hanları tarzında inşa ediliyor. Alt ve üst katlardaki odalar, iç avluya bakacak şekilde yerleştiriliyor. Hanın dışında ise duvarlara bitişik olarak yapılmış 20 dükkan bulunuyor.
Tarihi belgeler, Zafran Han’ın 19. yüzyılın başındaki durumu hakkında da bilgi veriyor. 28 Eylül 1806 tarihli bir fıkıh kitabında yer alan bilgilere göre han, o dönemde 5 bin 500 kuruş harcanarak restore ediliyor. Onarım masraflarının ise vakıf ve mülk sahipleri tarafından ortaklaşa karşılanmasına karar veriliyor.
