Aval kambiyo senetlerinde senet bedelinin ödenmesini güvence altına alan bir teminat türüdür. Üçüncü bir kişi veya senette imzası bulunan kişilerden biri, senet borçlusunun yükümlülüğünü aval yoluyla üstlenebilir. Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenen aval, alacaklıya senet bedelinin ödenmemesi halinde farklı sorumlulara başvurma imkanı sağlar. Avalin nasıl verileceği, kapsamı ve sonuçları ise belirli kurallara bağlıdır.
Aval Nedir?
Aval üçüncü kişinin ya da poliçede imzası bulunanlardan birinin müteselsil sorumluluk hükümlerine göre senet bedelini üstlenmesi olarak tanımlanıyor. Hukuki niteliği bakımından aval, kambiyo senetlerine özgü bir tür müteselsil kefalet olarak değerlendiriliyor.
Bir kişi senette cirantalar arasında yer alabileceği gibi senet borçlularından biri veya birkaçı lehine aval vererek senedin teminatını güçlendirebiliyor. Ancak avalin geçerli olabilmesi için kambiyo senedinin gerekli şekil şartlarını taşıması gerekiyor.
Poliçe şekle ilişkin eksiklikler nedeniyle kambiyo senedi niteliğini kaybederse aval de geçerliliğini yitiriyor. Aynı şekilde lehine aval verilen kişinin gerçekte senet borçlusu olmaması durumunda da aval hükümsüz oluyor. Buna karşılık poliçenin şekil şartları dışındaki nedenlerle geçersiz olması aval verenin taahhüdünü ortadan kaldırmıyor. Örneğin lehine aval verilen kişinin ehliyetsiz olması, avalin geçerliliğini tek başına etkilemiyor.
Aval Verenin Sorumluluğu Nedir?
Senet bedelinin ödenmemesi halinde hamil, gerekli yasal şartlara uymak koşuluyla keşideciye, cirantalara veya aval verene başvurabiliyor. Böylece aval, senet alacaklısı açısından ilave bir güvence oluşturuyor.
Aval veren kişi senet bedelini öderse, lehine aval verdiği kişinin yerine geçerek ödediği tutar için rücu hakkını kullanabiliyor. Bununla birlikte lehine aval verilen kişiye karşı ileri sürülebilecek bazı defilerin aval verene karşı ileri sürülmesi mümkün olmuyor.
Aval ile kefalet arasında da önemli bir fark bulunuyor. Kefalet sözleşmesinde açıkça müteselsil kefalet belirtilmemişse kefalet müteselsil nitelik taşımıyor. Avalde ise sorumluluk her durumda müteselsil kefalet hükümlerine tabi oluyor.
Aval Nasıl Verilir ve Kapsamı Nedir?
Aval poliçenin veya poliçeye eklenen alonjun üzerine “aval içindir” ya da aynı anlama gelen bir ifade yazılması ve bunun imzalanmasıyla veriliyor. Avalin kimin lehine verildiği belirtilmemişse, avalin keşideci lehine verilmiş olduğu kabul ediliyor.
Poliçenin ön yüzüne, muhatap ve keşideciye ait imzalar dışında tek başına atılan imza da keşideci lehine verilmiş aval hükmünde kabul ediliyor. Aval, poliçe bedelinin tamamı için verilebileceği gibi yalnızca belirli bir kısmı için de verilebiliyor. Bu nedenle kısmi aval de geçerli kabul ediliyor.
Aval poliçe veya bononun ön yüzünde ya da alonj üzerinde düzenlenebiliyor ve geri dönülemez, yani gayrı kabili rücu nitelik taşıyor. Bu yönüyle aval, kambiyo senedinin ödenmesine ilişkin sorumluluğu güçlendiren önemli bir teminat mekanizması olarak öne çıkıyor.
