Almanya Başbakanı Friedrich Merz ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Avrupa'nın yeni nesil savaş uçağı projesini durdurma kararı aldı.
Kıta genelinde büyük bir şok dalgası yaratan bu radikal hamle askeri iş birliklerinin geleceğini belirsizliğe sürüklerken ittifakın savunma sanayisindeki yapısal kırılganlıkları da açıkça ortaya koydu.
Zirve Kapsamında Alınan Kritik Karar
Alman Haber Ajansının (DPA), Almanya hükümet kaynaklarına dayandırdığı habere göre, Almanya Başbakanı Friedrich Merz ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, geçen hafta Karadağ'da düzenlenen Avrupa Birliği (AB)-Batı Balkanlar Zirvesi kapsamında bir araya geldi. Liderler, aylardır süren tıkanıklığın ardından savaş uçağı projesini sonlandırma kararı aldı.
Şirketler Arası Rekabet, Süreci Tıkadı
Analistler, yaklaşık 100 milyar avro bütçeye sahip projenin başarısızlıkla sonuçlanmasının, Avrupa’nın onlarca yıldır süregelen yetersiz yatırımların ardından askeri kapasitesini yeniden inşa etme sürecinde karşılaştığı kronik zorlukları bir kez daha gözler önüne serdiğini belirtti. Söz konusu proje, yalnızca yeni nesil bir savaş uçağı geliştirmeyi değil, bu uçağa eşlik edecek silahlı ve silahsız insansız hava araçlarından oluşan entegre bir muharebe ağı kurmayı hedefliyordu.
Planlanan hava ağı eğer hayata geçirilebilseydi kıtanın en güçlü hava filolarının omurgasını baştan aşağı yenileyecekti. Sistemin, 2040 yılından itibaren Fransa’nın Rafale, Almanya ve İspanya’nın Eurofighter jetlerinin yerini alması planlanıyordu. Ancak projenin geleceğine; teknik özellikler, liderlik paylaşımı ve sanayi iş bölümü konularında uzun süredir devam eden anlaşmazlıklar nedeniyle bir türlü karar verilemiyordu.
Savunma analistleri, Merz ve Macron’un, Almanya ile İspanya'yı temsil eden Avrupa havacılık grubu Airbus ile Fransa'nın savunma devi Dassault Aviation arasındaki derin fikir ayrılıklarını gidermek için aylarca çaba sarf ettiğini hatırlatıyor. Buna rağmen teknoloji paylaşımı, yönetim kontrolü ve patent hakları konusundaki ticari rekabetin, siyasi iradenin önüne geçtiği vurgulanıyor.
İki Ülkenin Operasyonel Talepleri Uyuşmadı
Şirketler arasındaki krizin yanı sıra iki ülkenin askeri ihtiyaçlarının taban tabana zıt olması da süreci tamamen kilitledi. Stratejik önceliklerin örtüşmemesi siyasi düzeyde aşılması imkansız duvarlar ördü.
Fransa, kendi stratejik caydırıcılığı için yeni nesil uçağın, nükleer silah taşıma kapasitesine sahip olmasını ve uçak gemilerine uyumlu tasarlanmasını şart koştu. Paris yönetiminin bu ısrarcı askeri talepleri geliştirme maliyetlerini ve tasarımsal süreçleri daha karmaşık bir boyuta taşıdı.
Buna karşın farklı operasyonel ihtiyaçlara odaklanan Almanya Başbakanı Merz, 6. nesil insanlı bir jet geliştirmenin, Berlin için mantıklı olup olmadığını açıkça sorgulayarak, Almanya'nın bu özelliklere ihtiyacı olmadığını net şekilde ifade etti. Berlin idaresinin bu kuşkucu tutumu ortaklığın fikri temelini zedeledi.
Avrupa Ülkeleri Alternatif Çözümlere Yöneliyor
FCAS Projesi'ndeki takvim sapmaları ve stratejik belirsizlikler, birçok Avrupa ülkesini savunma ihtiyaçlarını karşılamak üzere halihazırda alternatif çözümlere itiyor. Süreçteki belirsizlik nedeniyle pek çok Avrupa ülkesinin, ABD yapımı F-35 gibi mevcut ve rüştünü ispatlamış platformlara yönelmeye devam etmesi dikkati çekiyor.
Alman basınındaki haberlere göre, gelinen noktada, artık aynı çatı altında iki farklı uçağın üretilmesi bekleniyor. Fransız Dassault firmasının kendi üretimi olan Rafale uçağını, yeni nesil teknolojilerle tek başına geliştirmeye odaklanacağı; Airbus'ın Gripen savaş uçaklarını üreten İsveçli savunma sanayisi şirketi Saab ile ortaklığa gidebileceği ya da İngiltere, Japonya ve İtalya'nın yürüttüğü rakip savaş uçağı projesine dahil olabileceği belirtiliyor.
Ortak savunma vizyonuyla yola çıkan 100 milyar avroluk projenin iptal edilmesi, kıta sanayisindeki ticari menfaatlerin ve ulusal egemenlik taleplerinin ortak bir askeri çatı altında birleşmesini tamamen engellediğini tescilliyor.
