Ay’ın ilk oluştuğu zamanlarda, Dünya’ya şimdikinden çok daha yakın olduğu düşünülüyor. Bilgisayar ortamında yapılan çok sayıda simülasyonda bu tezi doğruluyor. Simülasyonlar, iki gök cismi arasındaki mesafenin bir zamanlar 22 bin 500 kilometre kadar az olduğunu ortaya koyuyor. Günümüzde ise bu mesafe 402 bin 336 kilometre olarak ölçülüyor. Bu uzaklaşma, okyanuslarda meydana gelen gelgitlerden kaynaklanıyor.
Okyanuslarda meydana gelen gelgitler, Dünya’nın kendi etrafında dönme hızını düşürüyor. Ek olarak da Ay’ın Dünya’dan uzaklaşmasına neden oluyor. Geçmiş dönemlerde Ay’ın yüzeyine yerleştirilen ölçüm cihazları, iki gök cisminin her yıl ortalama 3,8 santimetre uzaklaştığını ortaya çıkarıyor.
Kütleçekim Kuvveti Okyanusların Şeklini Değiştiriyor
Uzayda birbirine yakın olan cisimler, çekim kuvvetini çok daha güçlü hisseder. Ay’da Dünya’ya göre büyük bir uydu olduğu için gezegenimiz üzerinde gelgit etkisine neden olur. Dünya’nın Ay’a yakın olan kısmı, bu gelgit etkisini daha çok hisseder. Uzakta kalan kısımları ise daha az etkilenir. Ay’ın bu çekim gücü özellikle okyanuslarda çok net görülür.
Çekim kuvveti nedeniyle Dünya’nın şeklinde bazı değişiklikler olur. Bu durum Dünya’nın Ay’a bakan yönünün elips şeklinde uzamasına yol açar. Yeryüzündeki su dağılımında geçici şişliklere sebep olan bu duruma gelgit şişkinliği denir. Dünya kendi etrafındaki dönüşünü 24 saatte tamamlarken, Ay Dünya’nın etrafındaki dönüşünü yaklaşık 27 günde bitirir. Bu süre farkından dolayı gelgit şişkinliğinin merkezi, Ay ile Dünya'nın tam ortasındaki çizgi üzerinde duramaz. Bu şişkinlik, Dünya’nın dönüş yönüne doğru Ay’dan biraz daha ileride yer alır.
Okyanuslardaki bu şişkin kısım ile Ay arasındaki çekim etkileşimi nedeniyle, Ay Dünya’yı dönüş yönünün tersine doğru geriye çekerek yavaşlatır. Bu çekim yüzünden Dünya’nın dönüş hızı azalırken, Ay’ın hızı artar ve böylece Ay Dünya’dan uzaklaşır. Dünya’nın kaybettiği bu enerjinin bir kısmı ise okyanus sularının karalara çarpmasıyla oluşan sürtünme yüzünden ısıya dönüşerek kaybolur.
