Bretton Woods sistemi, döviz kurlarında istikrar sağlamayı ve uluslararası ticaretin yeniden gelişmesini amaçlıyordu. Ülkeler para birimlerini dolara sabitlerken ABD, doların merkez bankaları tarafından ons başına 35 dolar üzerinden altına çevrilebilirliğini taahhüt etti. Böylece dolar, altınla bağlantısı sayesinde uluslararası para sisteminin merkezine yerleşti. Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankasının kurulması da yeni düzenin kurumsal altyapısını oluşturdu.
Karşılaşılan Yapısal Paradoks
Ancak sistem, zamanla kendi içinde yapısal bir paradoksla karşılaştı. Dünya ticareti ve uluslararası yatırımlar büyüdükçe küresel ekonominin daha fazla dolara ihtiyacı vardı. ABD’nin yurt dışındaki harcamaları ve dış açıkları, uluslararası piyasalara dolar akışını artırırken dolaşımdaki dolar miktarının Amerikan altın rezervlerine kıyasla büyümesi, doların altına çevrilebilirliğine duyulan güveni zayıflatıyordu. Böylece küresel ekonominin ihtiyaç duyduğu likidite ile sistemin dayandığı altın güvencesi arasında giderek derinleşen bir gerilim ortaya çıktı.
15 Ağustos 1971’de ABD Başkanı Richard Nixon’ın doların altına çevrilebilirliğini askıya alması, sistemin temel dayanağını ortadan kaldırdı. İzleyen yıllarda sabit kur düzeni çözülürken başlıca para birimleri dalgalı kur sistemine yöneldi.
Bu tarihsel dönüşüm, uluslararası para düzeninin yalnızca ekonomik kurallarla değil, bu kuralları sürdürebilecek güven ve güç dengesiyle de şekillendiğini ortaya koydu. Altın ile dolar arasındaki bağ koparken doların küresel ticaret ve finans içindeki merkezi konumu ise varlığını sürdürebildi.
