Makroekonomi ve sosyal politika çalışmalarında ülkelerin refah düzeyini milli gelirin yanı sıra, bu gelirin topluma nasıl dağıldığının ölçümü de büyük bir önem taşımaktadır. İtalyan istatistikçi Corrado Gini tarafından ortaya atılan ve kendi adını taşıyan Gini katsayısı, bir ülkedeki gelir dağılımı eşitsizliğini matematiksel olarak gösteren en güvenilir küresel ölçek değerlendirilmektedir. Ekonomi yönetimleri ve uluslararası kuruluşlar, bu katsayı üzerinden ülkelerin sosyal adalet performansını izleyerek ekonomi politikalarına yön vermektedir.
Gini katsayısı, sıfır ile bir arasında değişim gösteren matematiksel bir değer üzerinden hesaplanmaktadır. Formülde sıfır rakamı mutlak eşitliği ifade ederken, herkesin eşit gelire sahip olduğu ideal bir toplumsal yapıyı temsil etmektedir. Katsayının bir değerine ulaşması ise mutlak eşitsizlik anlamına gelir ve ülkedeki tüm gelirin tek bir kişinin elinde toplandığını ifade eder. Dolayısıyla bir ülkenin Gini katsayısının sıfıra yaklaşması gelir adaletinin düzeldiğini, birden uzaklaşarak artması ise zengin ile fakir arasındaki uçurumun derinleştiğini göstermektedir.
Lorenz Eğrisi ve Gini Katsayısı İlişkisi Nasıl Kurulur?
Bu katsayının toplanmasında, toplumdaki nüfus payı ile gelir payını grafiksel olarak eşleştiren Lorenz eğrisi esas alınmaktadır. Grafik üzerindeki mutlak eşitlik çizgisi ile ülkenin gerçek gelir dağılımını ifade eden eğri arasında kalan alan, Gini katsayısının oranını ortaya çıkarmaktadır. Gelişmiş ülkelerde bu eğri eşitlik çizgisine daha yakın ilerlerken, gelişmekte olan veya yapısal ekonomik problemler yaşayan ülkelerde eğri aşağıya doğru bükülerek eşitsizlik alanını artırmaktadır.
