Klasik anlamda psikiyatrik bir semptom kabul gören halüsinasyonlar, modern bilim dünyasında artık beynin nöral devre mimarisinin bir yansıması şeklinde değerlendirilmektedir. Bu alanda yapılan çalışmalar, dış dünyada karşılığı bulunmayan söz konusu algıların tesadüfi illüzyonlar olmadığını, Alan Turing’in desen teorisiyle açıklanabilen karmaşık bir sürece sahip olduğunu gösterir.
Görülen Desenler Evrensel Algının Ürünüdür
Psikoaktif maddelere yönelik çalışmalar yürüten Heinrich Klüver, 20. Yüzyılın başlarında Lophophora williamsii (peyote) gibi halüsinojenlerin etkisi altındaki bireylerin tekrar eden desenler gördüğünü kanıtlamıştır. Bu desenleri, form sabitleri şeklinde tanımlayan Klüver, kafes desenleri, tüneller, spiraller ve ağ yapıları olmak üzere bu dört ana başlık altında bir sınıflandırma yapmıştır.
Söz konusu bu desenlerin mağara çizimlerinden modern sanatlara kadar farklı pek çok kültürde benzer şekilde görünmesi, bu algının evrensel bir yapısı olduğunu göstermiştir.
Görsel Sembollerin Nedeni, Beyindeki Nöral Etkileşimler
Klüver’den sonra bu konu hakkında nörobilimsel araştırmalarda bulunan Jack Cowan ve Bard Ermentrout, 1979 yılında görülen görsel şekillerinin nedeninin beyindeki nöral etkileşimler sonucu gerçekleştiğini belirtmiştir.
Görsel korteksteki nöronların organize olma şekli, halüsinasyon esnasında bu geometrik desenleri oluşturacak biçimde uyarılmaktadır. Elde edilen bu bulgular ise halüsinasyonların tesadüfi şekilde değil, beynin yapısal döngüsüne dayalı düzenli örüntüler olduğunu kanıtlamıştır.
Alan Turing’in 1952 yılında geliştirdiği ve canlılardaki desen oluşumlarını açıklayan Turing desenleri teorisi, halüsinasyonların temel mekanizmasının anlaşılması için kullanılmıştır.
Süregelen çalışmalar, "Stokastik Turing Mekanizması" olarak adlandırılan bu durumun beynin karmaşık yapısında nasıl düzenli şekillere dönüştüğünü ispatlanmıştır.
İnsanlar Neden Sürekli Olarak Halüsinasyon Görmez?
Fizikçi Goldenfeld’in çalışmaları, beynin bu desenleri devamlı olarak üretmemek için gelişmiş bir filtreleme sisteminin olduğunu açıklamıştır.
Görsel korteksin uzun menzilli inhibitör sinir ağları, rastgele sinyallerin yayılmasını önleyerek gerçeklik algımızı dengede tutar. Halüsinasyonlar ise bu dengenin bozulması ile meydana gelir.
