Psikoloji literatüründe karar felci olarak adlandırılan bu durum, düşünülenin aksine seçenek bolluğunun her zaman memnuniyet yaratmadığını aksine insanları hiçbir şey almadan süreçten uzaklaştırdığını gösteriyor.
Karar felci sadece tüketim harcamalarında değil; iş teklifleri, üniversite tercihleri veya ikili ilişkiler gibi hayati kararlarda da etkisini gösteriyor. Psikologlar, karar verme sürecindeki tutumlarına göre bireyleri iki temel grupta inceliyor. Bunlar maksimize ediciler ve tatminkarlar.
Mümkün olan en iyi ve kusursuz seçeneği bulmaya odaklanan maksimize edicilerin karar felci yaşama ihtimali yüksek görülüyor. En iyisi olmasa bile kendileri için iyi olan seçeneği kabul eden tatminkarlar, karar verme baskısını ve zihinsel yükü çok daha hafif hissediyor.
Süreçte hissedilen beklenen pişmanlık ve bir seçeneği tercih ederken kaçırılan diğer tüm ihtimalleri ifade eden fırsat maliyeti algısı arttıkça, kararsızlık kilitlenmeye dönüşüyor.
Klasik iktisat teorisinde seçenek sayısının artması, tüketicinin faydasını artıran olumlu bir durumdur. Ancak davranışsal iktisat açısından seçenek çoğaldıkça, seçilmeyen her bir alternatifin sunduğu potansiyel faydaların varlığı, algılanan fırsat maliyetini artırır. Birey, sadece tek bir ürünü tercih etmekle kalmayıp, reddettiği seçeneklerin sunduğu potansiyel avantajlardan vazgeçtiği hissiyatına kapılır. Vazgeçilen seçenek sayısı arttıkça, potansiyel pişmanlık riski de maksimuma ulaşır.
Karar Felcini Aşmak İçin Ne Yapılabilir?
Öncelik listesi oluşturun. Sizin için önemli olan temel faktörleri en kritik olandan başlayarak sıralayın ve puanlama yöntemi kullanın. Mevcut seçenekleri belirlediğiniz faktörlere göre derecelendirin ve öncelikli kriterlerinize daha yüksek ağırlık vererek sayısal bir skora ulaşın. Son olarak şansa şans tanıyın. Tüm mantıksal süreçlerin sonunda puanlar hala eşit çıkıyorsa, kararı zar atarak veya kura çekerek şansa bırakmaktan çekinmeyin.
