Ankara’nın Kızılcahamam ilçesinde yer alan Pazar Köyü Aşağı Camii, 19. yüzyıldan kalan tarihi yapısıyla dikkat çekiyor. Kesme taş duvarları, ahşap tavanı ve tarihi minaresiyle cami, geçmişten günümüze ulaşan önemli yapılardan biri olarak öne çıkıyor.
Tarihi caminin tam olarak ne zaman inşa edildiği bilinmiyor. Yapının üzerinde yer alan kitabeye göre caminin 1872-1873 yılları arasında inşa edildiği düşünülüyor. Ancak kitabenin, caminin ilk yapıldığı dönemi değil geçirdiği bir onarımı gösterdiği tahmin ediliyor. Giriş kapısının kilit taşında bulunan yazı ise caminin 1962 yılında onarıldığını gösteriyor.
Cami, düz bir arazi üzerine dikdörtgen planla inşa ediliyor. Yapının üzeri kırma çatı ve kiremitlerle kaplatılıyor. Duvarlarda gri ve kahverengi tonlarında kesme taş ile kaba taş kullanılıyor.
Duvarların kalınlığı yaklaşık 85 santimetreye ulaşıyor. Caminin batı duvarının kuzey bölümünde sivri kemerli bir niş bulunuyor. Yapıya kuzey cephesinin ortasındaki yuvarlak kemerli taş kapıdan giriliyor.
Caminin iç bölümünde ahşap bir tavan bulunuyor. Tavanın ortasında daire şeklinde bir süsleme yer alıyor. Köşelerde ise bu süslemenin dörtte birlik bölümlerinden oluşan motifler bulunuyor. Mihrap, 1990’lı yıllarda mermerle kaplanarak yenileniyor. Ahşap minberin de daha yakın bir tarihte yeniden yapıldığı görülüyor.
Caminin kuzeybatı köşesinde tarihi minaresi yer alıyor. Taş bir kaide üzerine yapılan minarenin gövdesinde tuğla malzeme kullanılıyor. Minarede taş kaideden tuğla gövdeye geçiş bölümünde üçgen şekilli bir bölüm bulunuyor. Şerefenin altında ise üç sıra halinde düzenlenmiş tuğla süslemeler yer alıyor. Minare, caminin tarihi görünümünü koruyan önemli bölümlerinden biri olarak günümüzde de varlığını sürdürüyor.
