Maliye politikasının klasik işlevlerinin ötesinde bir tutumu temsil eden akıllı maliye politikası, küresel finans krizinin ardından yaşanan ekonomik dalgalanmalara karşı IMF tarafından şekillendirilen bütüncül bir çerçeve yaklaşımıdır. Akıllı maliye politikası ekonomik aktivitenin yavaşladığı daralma dönemlerinde ekonomiyi destekleyen, genişleme dönemlerinde ise aşırı ısınmayı önleyen konjonktür karşıtı bir duruşu esas alır. Bununla birlikte sürdürülebilir kalkınmayı destekleyen büyüme dostu harcamalar, kapsayıcı büyüme, güçlü vergi kapasitesi ve kamu kaynaklarının verimli kullanılmasını sağlayan ilkeler ile akıllı maliye politikasının temelini oluşturmaktadır.
Bütçede Konjonktür Karşıtı Denge
Herhangi bir kesin kurala bağlı olmadan siyasi otoritelerin takdirine dayalı olarak yürütülen iradi (isteğe bağlı) maliye politikaları, konjonktürel durum doğru değerlendirmediğinde bütçe dengesini riske atabilmektedir. Ekonominin canlı olduğu genişleme dönemlerinde iradi kararlarla kamu harcamalarının artırılması ve vergisel gevşemelere gidilmesi enflasyonun yükselmesine, kronik bütçe açıklarına ve borç stokunun tırmanmasına neden olur. Konjonktür karşıtı akıllı maliye yaklaşımında ise daralma döneminde yaratılan mali altyapının, ekonominin toparlanma sürecine girmesiyle birlikte yeniden disipline edilmesi ve kamu dengelerinin toparlanması hedeflenir.
İhtiyatlı Bütçe ve Şeffaflık için Mali Kurallar
Siyasi takdir yetkisinin aşırı veya verimsiz kullanımı sonucunda oluşan bütçe açıklarını ve borç birikimini engellemenin en etkili yolu kamu maliyesine ihtiyatlılık kazandırmaktır. Bu doğrultuda kamu açığı, borçlanma tavanı veya harcama artış oranlarına sayısal hedefler getiren mali kurallar, siyasi kararların öngörülebilirliğini ve kamu maliyesinin şeffaflığını artırmaktadır. Borç sürdürülebilirliğini teminat altına alan mali kurallar ve ihtiyatlı bütçe hedefleri hem piyasalarda güveni yeniden tesis etmekte hem de öngörülemeyen küresel şoklara karşı kamuya gerekli mali hareket alanını kazandırmaktadır.





