Günlük yaşamda laf anlamayan kişiler için söylenen "nato kafa nato mermer" deyiminin, askeri bir organizasyon olan NATO ile herhangi bir ilgisi yoktur. Toplumda bu deyimin Türkiye'nin NATO'ya giriş dönemiyle başladığı sanılsa da gerçek çok daha farklı bir yere dayanmaktadır.
Dil bilimciler, deyimin merkezinde bulunan "nato" sözcüğünün Yunanca "na to" kalıbından geldiğini ifade edilmektedir. Söz konusu ifade, Yunancada "işte o", "işte şurada" veya "al sana" gibi bir gösterme ve vurgulama sözcüğü olarak kullanılmaktadır. Türkçeye yerleşirken ses uyumuna uğrayan bu yapı, yanına dahil edilen sözcüklerle beraber "işte kafa, işte mermer" yani "kafa da aynı mermer de aynı, ikisi de sert ve geçirimsiz" anlamını temsil etmektedir. İfadenin temelini, söylenilen sözlerin muhatabın zihnine hiçbir şekilde nüfuz edemediğini ve tıpkı taşa çarparak geri döndüğünü benzetme yoluyla betimlenmektedir.
Halk Arasındaki Askeri İttifak Yanılgısı Nedendir?
Deyimin siyasi bir arka planı bulunduğu algısı, Türkiye'nin uluslararası arenadaki diplomatik hamleleriyle aynı döneme rastlamasından kaynaklanmaktadır. Soğuk Savaş dönemlerinde NATO ekseninde gerçekleştirilen hararetli siyasi tartışmalar, halkın zihnindeki sert, katı, bürokratik yapı imajını bu ses benzerliğiyle buluşmaktadır.
