Nesli tükenmiş hayvanlar hem bilim dünyasında hem de popüler kültürde merak uyandırmaya devam ediyor. Dodo kuşu, Tasmanya kaplanı, yünlü mamut ve megalodon gibi türler artık doğada bulunmuyor. Tarih öncesinden günümüze uzanan bu canlılar arasında Smilodon, moa kuşu, Steller deniz ineği ve göçmen güvercin gibi birçok tür de yer alıyor. Bu liste doğanın bir zamanlar ne kadar zengin olduğunu ve kaybolan türlerin bıraktığı boşluğu gözler önüne seriyor.
Nesli Tükenmiş Türleri Geri Getirme Planı
ABD’de kurulan Colossal Biosciences adlı şirket, gelecek 5 ila 10 yıl içinde bir değil birden fazla nesli tükenmiş türü geri getirebileceğini düşünüyor. Şirketin kurucuları arasında genetik uzmanı George Church ve CEO Ben Lamm yer alıyor. Hedeflerinden biri 2027 yılına kadar tüylü mamutu yeniden hayata döndürmek.
Aynı şirket Melbourne Üniversitesi iş birliğiyle 1930’larda nesli tükenen Tazmanya kaplanını (tilasin) geri getirmek için de çalışmalar yürütüyor.
Gerçekte Nasıl Yapılmaya Çalışılıyor?
Bilim insanlarının üzerinde çalıştığı yöntemlerden biri tersine mühendislik. Bu yöntemde, yaşayan türlerden alınan kök hücreler kullanılıyor ve gen düzenleme teknolojisi ile nesli tükenmiş türlere benzer özellikler oluşturulmaya çalışılıyor.
Örneğin tüylü mamuta en yakın yaşayan tür Asya fili. Bu nedenle araştırmalar, fil DNA’sı üzerinde değişiklik yapılarak mamuta benzer özelliklerin kazandırılması üzerine yoğunlaşıyor.
Bir diğer yöntem ise klonlama. Eğer iyi korunmuş hücreler bulunabilirse, bu hücrelerden genetik kopya üretmek mümkün olabiliyor. Ancak bu yöntem her tür için uygulanabilir değil ve oldukça sınırlı.
Geri Getirmek Neden Zor?
Nesli tükenmiş hayvanları geri getirmek kulağa basit gelse de gerçek çok daha karmaşık. Çünkü bu işlem için bozulmamış DNA örneklerine ihtiyaç var. Ayrıca sadece bir canlıyı üretmek yetmiyor; onun yaşayabileceği bir ekosistemin de olması gerekiyor.
Bilim insanları ayrıca bu tür çalışmaların doğa dengesi üzerinde riskler oluşturabileceğini de belirtiyor. Bir türü geri getirmek, mevcut ekosistemi de değiştirebilir.
Nesli Tükenmiş 20 Ünlü Hayvan
Bilim dünyasında ve popüler kültürde sıkça adı geçen nesli tükenmiş hayvanlar arasında dodo kuşu, Tasmanya kaplanı (tilasin), yünlü mamut, megalodon, plesiosaurus ve pterodactyl gibi tarih öncesi canlılar yer alıyor. Bunların yanı sıra Smilodon olarak bilinen kılıç dişli kaplan, quagga, moa kuşu, Steller deniz ineği, Büyük auka (Great Auk) ve göçmen güvercin de insan etkisiyle ya da doğal süreçlerle yok olmuş türler arasında gösteriliyor.
Listeye ayrıca Carolina papağanı, Atlas ayısı, Falkland tilkisi, Pyrenean ibex (Pirene dağ keçisi), Barbary aslanı, Japon deniz aslanı, Kauai ‘O’o kuşu ve Baiji (Yangtze nehir yunusu) da ekleniyor. Bu türlerin büyük bölümü artık doğada tamamen yok olmuş durumda ve yalnızca bilimsel kayıtlar ve tarihsel belgeler üzerinden biliniyor.
