ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı ortak askeri operasyon, nükleer müzakerelerin çöküşüyle birlikte piyasaları alarma geçirdi. Hürmüz Boğazı'nın kapanma ihtimaliyle petrolün varil fiyatının 150 dolara kadar çıkabileceği öngörülürken, küresel ekonomide yaşanabilecek sarsıntıların boyutu ve Trump'ın sürece dair açıklamaları tüm dengeleri değiştirebilir.
Nükleer Müzakerelerden Askeri Müdahaleye Giden Yol
Washington ve Tahran arasında Cenevre'de yürütülen nükleer müzakereler, uranyum zenginleştirme faaliyetleri üzerindeki görüş ayrılıkları nedeniyle tıkanma noktasına geldi. ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın iyi niyetli bir tutum sergilemediğini öne sürerek diplomatik sürecin gidişatından duyduğu memnuniyetsizliği dile getirdi. ABD tarafı yaptırımların kaldırılması karşılığında faaliyetlerin tamamen durdurulmasını şart koşarken, Tahran yönetimi sadece belirli sınırlamaları kabul etti. Bu düğümün çözülememesi üzerine bölgede sirenler çalmaya başladı ve İsrail, İran'a yönelik önleyici saldırı başlattığını duyurdu.
Trump’tan Büyük Operasyon Doğrulaması
Sabah saatlerinde İsrail genelinde yankılanan siren sesleri ve cep telefonlarına giden acil durum uyarıları, bölgedeki gerilimin boyutunu gözler önüne serdi. İsrail medyasının operasyonun ABD ile ortak yürütüldüğü iddialarını doğrulayan Başkan Trump, İran’a yönelik büyük bir operasyon başlattıklarını ifade etti. Bu açıklama, bölgedeki jeopolitik risk algısını zirveye taşırken, ABD'nin Orta Doğu'daki askeri uçağı sayısının 330'u aştığı ve askeri tahkimatın iki gün içinde yaklaşık yüzde 10 oranında arttığı bildirildi.
Enerji Piyasalarında Arz Güvenliği Endişesi
Askeri hareketliliğin küresel piyasalardaki yansıması enerji fiyatlarında hemen hissedildi. Petrol fiyatları şubat ayının son işlem gününde yaklaşık yüzde 3 oranında artış göstererek 73,12 dolara tırmandı. Bu rakam, Haziran 2025'ten bu yana görülen en yüksek seviye olarak kayıtlara geçti. Uzmanlar, saldırıların enerji altyapısına yönelmesi durumunda fiyatlardaki oynaklığın çok daha sert olacağı konusunda uyarılarda bulunuyor. Özellikle Hürmüz Boğazı gibi kritik geçiş noktalarının kapanması ihtimali, enerji piyasaları için en kötü senaryo olarak değerlendiriliyor.
150 Dolarlık Petrol Ve Küresel Enflasyon Kabusu
Uluslararası veri şirketi Primary Vision Network Enerji ve Ekonomi Analisti Osama Rizvi, saldırının niteliğine göre petrol fiyatlarında yaklaşık yüzde 10'luk bir yükseliş görülebileceğini ifade etti. Rizvi, yaptığı değerlendirmede şu öngörülerde bulundu:
"Hürmüz Boğazı'nın kapanması durumunda petrol fiyatları varil başına 150 dolara kadar çıkabilir, küresel büyüme yaklaşık yüzde 1,5 baskı altında kalabilir, altın fiyatları 6 bin 500 doların üzerine yükselebilir ve ABD enflasyonu yeniden yüzde 4,5 seviyesine yaklaşabilir."
Rizvi ayrıca, enerji bağımlılığı yüksek olan gelişmekte olan ülkelerin gıda ve yaşam maliyeti kriziyle karşı karşıya kalabileceğine dikkat çekti.
Piyasalar Bölgesel Savaş Riskini Fiyatlıyor
Operasyonun kapsamının Suudi Arabistan gibi diğer bölgesel aktörleri içine alacak şekilde genişlemesi durumunda piyasaların gerçek bir bölgesel savaşı fiyatlamaya başlayacağı öngörülürken, uzmanlar ABD yönetiminin düşük petrol fiyatlarını destekleyen politika yaklaşımı nedeniyle İran'a yönelik olası bir askeri müdahalenin küresel piyasalarda kalıcı ve yüksek fiyat baskısı oluşturma riskini göze alamayacağını belirtiyor.
Trump'ın Cenevre'deki görüşmelerin ardından yaptığı açıklamada ise olası askeri müdahalenin rejim değişikliğine yol açıp açmayacağı konusunun belirsizliğini koruduğunu vurgulayarak, "Bunu ordu olmadan yapabilsek güzel olurdu ama bazen yapmak zorundasınız" yanıtını verdiği hatırlatılıyor.
