ABD ile İran arasında sağlanan geçici ateşkesin ardından petrol ve doğal gaz fiyatları uluslararası piyasalarda hızla gerileyerek yatırımcıyı şaşırttı.
Brent Petrolün Varil Fiyatı Geriledi
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik başlattığı saldırıların 6. haftasında taraflar arasında sağlanan iki haftalık geçici mutabakat, enerji fiyatlarını doğrudan etkiledi. ABD Başkanı Donald Trump'ın 8 Nisan'da duyurduğu bu karar, Hürmüz Boğazı'nın yeniden güvenli geçişe açılması şartıyla hayata geçirildi.
Duyurunun hemen ardından uluslararası piyasalarda işlem gören Brent petrolün varil fiyatı 100 dolar sınırının altına inerek hızla geriledi. 10 Nisan itibarıyla Brent petrol günü 95,2 dolardan kapatırken, Batı Teksas türü ham petrolün varili ise 96,57 dolardan alıcı buldu. Brent petrolün vadeli varil fiyatı 10 Nisan'da saldırı öncesi seviyelere göre ise yüzde 31,3 oranında bir artış sergilemiş oldu.
Ticaret Akışının Kısa Sürede Normale Dönmesi Beklenmiyor
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, silahlı kuvvetlerle koordineli bir şekilde boğazdan geçişlerin iki hafta boyunca mümkün olacağını bildirdi. Ancak İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Said Hatibzade, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarını ateşkesin ağır bir ihlali olarak gördüklerini belirterek ABD’nin savaş ile barış arasında bir seçim yapması gerektiğini vurguladı.
Küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin yapıldığı bu kritik noktaya ilişkin atılacak adımlar küresel enerji piyasalarını etkilemeye devam ediyor. Boğazın açılmasına yönelik beklentiler fiyatları aşağı çekse de ticaret akışının kısa sürede normale dönmesi beklenmiyor.
Gaz Fiyatları Ateşkesin Duyurulmasıyla Sert Düştü
Petrol sahaları ve sıvılaştırılmış doğal gaz terminallerinde oluşan hasar ile boğazdaki kesintiler, küresel enerji tedarikinde büyük aksamalara neden oldu. Savaş sürecinde Katar'ın Ras Laffan tesislerindeki üretimi güvenlik riskleri nedeniyle durdurarak mücbir sebep ilan etmesi, küresel arzın beşte birini riske soktu. Bu gelişmelerle megavatsaat başına 53,2 avro seviyelerine kadar çıkan Avrupa gaz fiyatları, ateşkes haberiyle sert düştü. Hollanda merkezli TTF piyasasında işlem gören mayıs vadeli doğal gaz kontratları, mutabakatın ardından yüzde 17,5 oranında gerileyerek 43,9 avro seviyesinden güne başladı.
Doğal gaz fiyatları 10 Nisan Cuma günü ise önceki güne göre yüzde 5,5 azalarak 43,63 dolardan işlem gördü.
Kömür Fiyatları Geçici Ateşkesle 134,9 Dolara Geriledi
Elektrik üretiminde doğal gaza alternatif olarak talebin arttığı kömür piyasasında da benzer bir gevşeme gözlemlendi. Saldırıların en yoğun olduğu dönemde, 20 Mart tarihinde ton başına 146,5 dolara kadar yükselerek zirve yapan Newcastle kömür vadeli kontratları, geçici ateşkes sonrası geri çekildi. Kömür kontratları, saldırı öncesi seviyelere göre yüzde 13,8 artışla 10 Nisan'da haftayı 134,9 dolardan tamamladı. Saldırılardan önce 27 Şubat'ta ton başına 118,5 dolar olan fiyatlar, piyasadaki jeopolitik risklerin azalmasıyla düşüş ivmesini sürdürüyor.
Enerji Tahminleri Yukarı Yönlü Revize Edildi
ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA), bölgedeki belirsizlikleri ve Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıkların küresel enerji tedarikini olumsuz etkilemesini dikkate alarak petrol fiyat tahminlerini güncelledi. Daha önce 78,84 dolar olarak öngörülen Brent petrolün ortalama varil fiyatı tahmini, yeni raporda 96 dolar seviyesine yükseltildi. Bu revize, geçici ateşkese rağmen küresel enerji tedarik zincirindeki risklerin hala masada olduğunu ve piyasalardaki kırılgan yapının devam ettiğini kanıtlıyor.
Jeopolitik dengelerin pamuk ipliğine bağlı olduğu bu süreçte, piyasa aktörleri iki haftalık müzakere döneminden çıkacak somut adımları ve bölgedeki gemi geçişlerinin seyrini yakından takip ediyor.
