İmalat sanayisinde birim emek ve sermaye başına elde edilen çıktının kalitesini ve miktarını belirleyen en temel unsur Toplam Faktör Verimliliğidir (TFV). Sadece daha fazla girdi kullanarak büyümek yerine teknolojiyi, organizasyonel yapıyı ve üretim süreçlerini geliştirerek aynı kaynakla daha yüksek katma değer üretmek verimlilik artışının özünü oluşturmaktadır. Türkiye sanayi yapısı incelendiğinde, imalat sanayisinin önemli bir bölümünün düşük ve orta-düşük teknoloji yoğunluklu alanlarda kümelendiği görülür. Bu durum, küresel pazarlarda fiyat odaklı rekabet etmek zorunda kalan üreticilerin birim girdi başına yarattığı katma değerin gelişmiş ekonomilerin gerisinde kalmasına neden olur.

İş Bankası Ticari Kazanç Hesabı’nı Kullanıma Sundu
İş Bankası Ticari Kazanç Hesabı’nı Kullanıma Sundu
İçeriği Görüntüle

Teknoloji Yoğunluğunda Mevcut Tablo

Sanayi kapasite verileri, üreticilerin teknoloji segmentlerine göre dağılımındaki dengesizliği ortaya koyuyor. Güncel kapasite raporu istatistiklerine göre, imalat sanayisinde yüksek teknoloji grubundaki tesislerin toplam içindeki payı yüzde 3,4 gibi sınırlı bir düzeyde kalırken düşük ve orta-düşük teknoloji gruplarının toplam payı yüzde 62,5 seviyesine ulaşmaktadır. Sanayide otonom sistemler, nesnelerin interneti ve yapay zekâ tabanlı akıllı üretim teknolojilerinin yaygınlaştırılması bir yandan işlem hatalarını ve enerji tüketimini azaltırken diğer yandan birim maliyetleri düşürerek küresel pazarda rekabet gücü kazandırır. Ancak bu dijital altyapıların kurulması, yüksek tutarlı sermaye yatırımlarını gerektirmektedir.

Finansman Kısıtı ve Nitelikli İnsan Kaynağı Engeli

Yerli üreticilerin sermaye yoğun ve yüksek teknolojili imalat modeline geçişte karşılaştığı birincil engel, sıkılaşan finansal koşullar ve yüksek borçlanma maliyetleridir. Yatırım mallarının ithalatına ve makine-teçhizat yenilemeye yönelik uzun vadeli uygun finansman kanallarının yetersizliği, özellikle KOBİ ölçeğindeki işletmelerin dönüşüm yatırımlarını ertelemesine yol açar. İkinci kritik faktör ise nitelikli insan kaynağı kısıtıdır. Dijitalleşen üretim hatlarını işletecek, yazılım ve veri analitiği yapacak uzman personelin yetersizliği de mesleki eğitim ile özel sektör ihtiyaçları arasındaki uyumun güçlendirilmesini zorunlu kılar.

Muhabir: Ceyda BOZDAĞ