Bazı özel koşullarda sıcak suyun, soğuk sudan daha önce donduğu biliniyor. Mpemba etkisi olarak adlandırılan bu durum, suyun sıcaklığı ile donma süresi arasındaki ilişkinin her zaman beklenildiği kadar basit olmadığını gösteriyor.
Bu bilginin geçmişi oldukça eskiye dayanıyor. Aristo, Francis Bacon ve René Descartes'ın da benzer bir durumdan söz ettiği bilinse de olay, 1963 yılında Tanzanya'da eğitim gören Erasto Mpemba'nın gözlemiyle gündeme geliyor
Mpemba, dondurma hazırlarken sıcak süt karışımını daha soğuk olan başka bir karışımla aynı anda dondurucuya koyuyor. Dondurucuya koyduğu karışımlardan sıcak olanı daha önce donuyor. Daha sonra bu olay üzerine yapılan çalışmalar, ‘Mpemba etkisi’ olarak adlandırıldı.
Sıcak Su Neden Daha Hızlı Donabiliyor?
Aynı miktardaki su, aynı büyüklükteki kaplarda ve aynı ortamda soğutulduğunda normal şartlarda soğuk suyun daha önce donması beklenirken, bazı koşullarda sıcak suyun daha hızlı donduğu görülüyor. Bunun tek bir nedeni bulunmuyor. Suyun soğuması sırasında buharlaşma, çözünmüş gazların azalması ve sıcaklığın kap içinde eşit şekilde dağılmaması gibi birçok etken devreye girebiliyor. Kabın şekli ve büyüklüğü, suyun içindeki maddeler ve başlangıçtaki gaz miktarı da donma süresini değiştirebiliyor.
