Türkiye ekonomisinin sanayi ve hizmet kollarındaki büyüme iştahını yansıtan sermaye oluşumu verileri, girişimlerin gelecek stratejilerine dair en somut rakamları ortaya koyuyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından hazırlanan ve 2009 yılına kadar uzanan geçmiş verilerin de güncel revizelerle harmanlandığı kapsamlı rapor, yatırım ekosisteminin 2024 yılındaki performansını detaylandırıyor. Üretim kapasitesini artırmayı hedefleyen imalat sanayiinden, lojistik ağlarını güçlendiren ulaştırma sektörüne kadar geniş bir alanda gerçekleşen harcamalar, ülke ekonomisinin lokomotif güçlerini de yeniden tanımlıyor. Özellikle sanayi kuruluşlarının ve hizmet sağlayıcıların maddi varlıklarını genişletme eğilimi, reel sektördeki nakit akışının hangi kanallara yöneldiğini gösteren en güvenilir haritayı sunuyor.
Yatırım Harcamalarında 5 Trilyon Sınırı Geride Kaldı
Türkiye İstatistik Kurumu, 2024 yılına ilişkin yıllık sanayi ve hizmet istatistikleri yatırım harcamaları verilerini açıkladı.
Çalışma, 2009-2024 yıllarını kapsayacak şekilde geçmiş yıllar revize edilerek hazırlanırken çalışmada maddi mallara ilişkin gayrisafi yatırım harcama kalemleri hesaplandı.
Buna göre, maddi mallara ilişkin gayrisafi yatırım harcamaları 2024 yılında 5 trilyon 645 milyar TL olarak gerçekleşti.
Bu dev bütçe, Türkiye'nin son bir yıl içerisindeki fiziksel varlık yatırımının büyüklüğünü kanıtlar niteliktedir.
Sektörel Dağılımda İmalat ve Ticaret Dikkat Çekti
Girişimlerin faaliyet gösterdikleri alanlara göre yapılan harcamalar analiz edildiğinde, imalat sektörünün yatırımlardaki ağırlığı belirgin bir şekilde ön plana çıkıyor.
Harcamaların 1 trilyon 737 milyar TL'si imalat sektöründe, 885 milyar TL'si toptan ve perakende ticaret sektöründe, 617 milyar TL'si ulaştırma ve depolama sektöründe faaliyet gösteren girişimler tarafından yapıldı.
Bu üç ana sektör, toplam yatırım pastasından en büyük dilimi alarak ekonomik hareketliliğin merkezi haline geldi.
Makine ve Teçhizat Yatırımları Toplam Harcamaya Damga Vurdu
Fiziksel mallara yönelen yatırımın niteliği incelendiğinde, teknolojik altyapı ve üretim araçlarına ayrılan bütçe dikkat çekiyor.
2024 yılında maddi mallara ilişkin gayrisafi yatırım harcamalarının 2 trilyon 822 milyar TL'si makine ve teçhizata, 1 trilyon 620 milyar TL'si mevcut bina ve yapılara ayrıldı.
Bununla birlikte 721 milyar TL'si inşaatların ve binaların büyük tadilatlarına, 443 milyar TL'si araziye ve 39 milyar TL'si diğer maddi mallara yatırım harcamaları olarak gerçekleşti.
Bu tablo, işletmelerin mevcut kapasitelerini korumaktan ziyade, üretim hatlarını modernize etmeye ve yeni yapılar inşa etmeye odaklandığını gösteriyor.
Yatırım Oranlarında Dikkat Çekici Pay Değişimi
Geçtiğimiz yılla kıyaslandığında, yatırım kalemlerinin toplam içindeki ağırlığında bazı yapısal değişimler gözlemlendi.
2023 yılında makine ve teçhizat yatırımlarının maddi mallara ilişkin gayrisafi yatırım harcaması içindeki payı yüzde 52,3 iken 2024 yılında yüzde 50 olarak gerçekleşti.
2024 yılında maddi mallara ilişkin gayrisafi yatırım harcaması içindeki payının en yüksek olduğu ikinci alan ise yüzde 28,7 ile mevcut bina ve yapılardaki yatırımlar oldu.
Bu değişim, yatırımcıların makineleşme kadar yapısal genişlemeye de büyük önem verdiğini ortaya koyuyor.
