Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) merkezi yönetim bütçesinden araştırma ve geliştirme (AR-GE) faaliyetleri için ayrılan ödenek ve harcamalara ilişkin 2026 bültenini yayımladı. Verilere göre 2025 yılında AR-GE çalışmaları için 253 milyar 544 milyon lira harcama gerçekleştirildi. Harcamalarda en büyük pay üniversitelere ayrılırken, bu yıl için merkezi yönetim bütçesinden AR-GE faaliyetlerine 308 milyar 568 milyon lira ödenek tahsis edilmesi öngörüldü.
Merkezi Yönetimden AR-GE'ye 253,5 Milyar Liralık Destek
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 'Merkezi Yönetim Bütçesinden Araştırma Geliştirme Faaliyetleri İçin Ayrılan Ödenek ve Harcamalar-2026' bültenini yayımladı. Bültene göre merkezi yönetim bütçesinden 2025 yılında araştırma ve geliştirme faaliyetleri için toplam 253 milyar 544 milyon lira harcama yapıldı.
AR-GE harcamalarının merkezi yönetim bütçesi içindeki payı yüzde 1,58 olarak hesaplanırken, 63 trilyon 20 milyar 906 milyon lira olan gayri safi yurt içi hasıla (GSYH) içindeki oranı ise yüzde 0,4 oldu.
2026 Yılı İçin 308,5 Milyar Liralık Ödenek Öngörüldü
Bütçe başlangıç ödenekleri esas alınarak yapılan tahminlere göre 2026 yılında merkezi yönetim bütçesinden AR-GE faaliyetleri için 308 milyar 568 milyon lira kaynak ayrıldı. Bu ödenekle birlikte araştırma ve geliştirme faaliyetlerine yönelik kamu desteğinin bu yıl da artarak sürmesi hedefleniyor.
AR-GE Harcamalarında En Büyük Pay Üniversitelerin Oldu
Sosyoekonomik hedeflere göre yapılan sınıflandırmada 2025 yılında merkezi yönetim bütçesinden AR-GE için ayrılan kaynağın en büyük bölümü yüzde 64,9 ile genel bilgi gelişimi amacıyla üniversitelere yönlendirildi. Bu alanı yüzde 11,5 ile endüstriyel üretim ve teknoloji takip etti. Harcamalarda genel bilgi gelişimi (diğer kaynaklardan finanse edilen) yüzde 5, tarım yüzde 4,4 ve eğitim de yüzde 4,4 pay aldı.
2026 yılına ilişkin bütçe tahminlerinde de benzer bir tablo öngörüldü. Buna göre ödeneğin yüzde 69,5'inin üniversitelere ayrılması beklenirken endüstriyel üretim ve teknoloji yüzde 8,9 ile ikinci sırada yer aldı. Genel bilgi gelişimi (diğer kaynaklardan finanse edilen) yüzde 5,5, tarım yüzde 4,7 ve savunma ise yüzde 4 payla sıralandı.
Uluslararası AR-GE Programlarına Ayrılan Kaynak Arttı
Merkezi yönetim bütçesinden uluslararası AR-GE programlarına 2025 yılında 1,82 milyar lira kaynak ayrıldı. Programların alt başlıkları incelendiğinde, Avrupa çapında yürütülen AR-GE programları 987 milyon lirayla ilk sırada yer aldı. Bunu 435 milyon lirayla ikili veya çok taraflı kamu AR-GE programları için ayrılan fonlar, 402 milyon lirayla ise uluslararası AR-GE faaliyeti yürüten kuruluşlara gönderilen kamu fonları izledi.
Bütçe başlangıç ödeneğine göre 2026 yılında uluslararası AR-GE programları için ayrılan kaynağın 1,95 milyar liraya yükselmesi planlandı. Bu kapsamda Avrupa çapındaki AR-GE programlarına 1 milyar lira, uluslararası AR-GE kuruluşlarına 489 milyon lira ve ikili veya çok taraflı uluslararası AR-GE programlarına ise 460 milyon lira tahsis edilmesi öngörüldü.
