İspanyol atlet Beatriz Flamini’nin bir mağarada tek başına geçirdiği 500 gün, yer altında yaşamanın biyolojik ve psikolojik sınırlarını yeniden gündeme taşıdı.
Atalarımızın sığınak olarak kullandığı mağaralar, günümüzde modern mimari projeler ve uzay araştırmaları için birer laboratuvar işlevi görüyor.
Güneş ışığının eksikliği insan sağlığı üzerinde doğrudan etkiler yaratıyor.
Kuzey ülkelerinde sıkça görülen “Mevsimsel Duygu Durum Bozukluğu”, ışığın ruh sağlığı üzerindeki kritik rolünü açık biçimde ortaya koyuyor.
Yer altında ya da izole ortamlarda yaşamanın en büyük zorluğu ise, yapay ışıkla güneşin etkisini telafi edebilmek olarak öne çıkıyor.
Yeraltı Şehirlerinden Modern "Yerdelenlere"
Türkiye'deki Derinkuyu gibi 20 bin kişiyi barındırabilen antik yeraltı şehirleri, geçmişte güvenlik gerekçesiyle inşa edilmişti.
Bugün ise Avustralya’daki Coober Pedy gibi bölgelerde halk, aşırı sıcaklardan korunmak için yerin altında yaşamayı sürdürüyor.
Modern mimaride ise Mexico City için planlanan "Earthscraper" (Yerdelen) gibi projelerle, gökyüzüne sığmayan şehirlerin yerin 300 metre altına taşınması hedefleniyor.
Mars Görevleri için İzolasyon Provaları
Yer altındaki izolasyon çalışmaları, uzay araştırmalarıyla doğrudan bağlantılı yürütülüyor.
Mars’a gidiş-dönüş sürecinin yaklaşık 21 ay süreceği tahmin edilirken, astronotların bu süreyi kısıtlı alanlarda ve güneş ışığından mahrum geçirmesi gerekiyor.
NASA, Mars ortamını simüle etmek amacıyla katılımcıları 3D yazıcıyla üretilen kapalı habitatlarda bir yıldan fazla süreyle izole ederek psikolojik ve fiziksel veriler topluyor.
Güneşsiz Tarım
Yer altında yaşamın sürdürülebilirliği için en kritik aşamalardan biri besin üretimidir.
Kapalı dikey tarım sistemlerinde kullanılan özel dalga boylu LED ışıklar (kırmızı ve mavi), güneş ışığı olmadan bitki yetiştirilmesine olanak sağlıyor.
Bu teknoloji, hem yeraltı sığınaklarında hem de uzay kolonilerinde gıda ihtiyacının karşılanması için temel çözüm olarak görülüyor.
Zihinsel Dayanıklılık
Beatriz Flamini’nin 500 günlük deneyi, insanın zihinsel kapasitesinin sınırlarını zorladığını kanıtladı.
1,5 yıla yakın süre dış dünyadan haber almadan yaşayan Flamini, bu süreci egzersiz ve okuma aktiviteleriyle yönetti.
Benzer şekilde, 40 gün mağarada kalan gönüllü gruplar üzerinde yapılan testler, ışık olmayınca biyolojik saatin bozulduğunu ve insanların geçen süreyi gerçekte olduğundan çok daha kısa algıladığını ortaya koydu.
