Günlük hayatın yoğun temposunda görmezden gelinen sigorta poliçeleri, öngörülmedik anlarda büyük mali sorunlara yol açabilmektedir. Türkiye gibi sismik hareketliliğin yoğun yaşandığı bir bölgede, kentsel planlama hayati önem taşımaktadır.
Zorunlu Deprem Sigortası (DASK) poliçesinin sürekliliği yasal bir görevin yanı sıra etkin bir risk yönetimi stratejisidir.
Finansal Güvencenin Aksaması
DASK, deprem ve deprem kaynaklı meydana gelebilecek yangın, infilak, dev dalga (tsunami) veya yer kayması gibi afetlerin sebep olduğu maddi hasarlar nakit olarak tazmin eden bir sistemdir. Poliçe yenilenmediği durumda, binada meydana gelebilecek en ufak çatlaktan ağır hasara kadar oluşan mali sorumluluk doğrudan mülk sahibine ait olur.
Bilimsel risk analizleri, sigorta koruması bulunmayan bir konutun hasar sonrası rehabilitasyon süreci, hane halkının mali dengesini bozarak telafisi güç bir bütçe açığına neden olmaktadır. Zorunlu güvence mekanizmasının devre dışı kalma durumunda, devlet destekli tazminat hakkı tümüyle ortadan kalkar. DASK yenilenmemesinin getireceği 4 temel sorun şu şekilde sıralanabilir:
Yasal Zorunluluk ve Bürokrasi Engeli
DASK, yasal düzenlemeler çerçevesinde her yıl yenilenmesi zorunlu olan bir sigorta türüdür. Geçerli bir poliçeniz olmadığında, konut alım-satım ve devir aşamaları durdurulur. Elektrik, su ve doğalgaz açtırma işlemleri yapılamaz. Yeni kira sözleşmelerinde yasal geçerlilik problemleri yaşanabilir.
Artan Prim Maliyetleri
Poliçe süresinin sona ermesi ve yenilemede gecikilmesi, "poliçe kesintisi" biçiminde adlandırılır. Sigorta şirketleri, poliçesini düzenli şekilde yenileyen kullanıcılara yenileme indirimleri belirlenirken, süresi dolmuş poliçelerde bu hak geçersiz sayılır.
Bununla beraber güncel yapı maliyetleri ve risk parametreleri sebebiyle, süresi kesilen poliçeler, tekrar başlatıldığında yüksek primlerle başlatılmaktadır.
Güncel Teminat Limitlerinden Mahrumiyet
İnşaat maliyet endekslerinde DASK her yıl teminat limitlerini yeniler. Poliçesini yenilemeyen bireyler, eski limitlerde kalarak ya da tümüyle devre dışı kalarak, sigorta kapsamı, konutun gerçek piyasa değerinin oldukça altında kalır. Bu durum, özellikle metropollerdeki gayrimenkul değer artışıyla karşılaştığında önemli bir hak kaybına işaret eder.
Devlet Destekli Yardımlara Erişim Sorunu
Büyük afetlerde devletin sunduğu bazı konut yardımları ve kredi imkanları, sigortalılık koşuluna bağlı olabilir. Poliçenin güncel olmaması, afet sonrası süreçte sosyal ve mali yardımlardan tam kapasiteyle faydalanmanın önünde bir engel oluşturabilir.
